وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ لَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ قَالُوا إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ ﴿۱۱﴾
چون به آنها گفته شود: در زمين فساد نكنيد، پاسخ مى دهند: ما اصلاحگريم (۱۱)
أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَلَكِنْ لَا يَشْعُرُونَ ﴿۱۲﴾
آگاه باشيد كه اينان مفسدند و خودشان نمى دانند (۱۲)
وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا كَمَا آمَنَ النَّاسُ قَالُوا أَنُؤْمِنُ كَمَا آمَنَ السُّفَهَاءُ أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاءُ وَلَكِنْ لَا يَعْلَمُونَ ﴿۱۳﴾
هنگامى كه به آنها گفته شود: چون مردمان ايمان بياوريد، مى گويند: آيا ما هم مانند كم خردان ايمان بياوريم ؟ بدانيد كه آنها كم خردند و نمى دانند (۱۳)
وَإِذَا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْا إِلَى شَيَاطِينِهِمْ قَالُوا إِنَّا مَعَكُمْ إِنَّمَا نَحْنُ مُسْتَهْزِئُونَ ﴿۱۴﴾
به هنگام برخورد با مؤمنان مى گويند: ما ايمان آورده ايم، و زمانى كه با پيشوايان خود خلوت مى كنند مى گويند: با شماييم، ما فقط آنها را استهزاء مى كنيم (۱۴)
اللَّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ وَيَمُدُّهُمْ فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ ﴿۱۵﴾
خداوند آنها را استهزاء مى كند و بر طغيان نگاهشان مى دارد تا حيران و سرگردان شوند (۱۵)
أُولَئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلَالَةَ بِالْهُدَى فَمَا رَبِحَتْ تِجَارَتُهُمْ وَمَا كَانُوا مُهْتَدِينَ ﴿۱۶﴾
اينان كسانى هستند كه به جاى هدايت خريدار گمراهى شدند و در اين معامله سودى نبردند و هدايت نيافتند (۱۶)
مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ نَارًا فَلَمَّا أَضَاءَتْ مَا حَوْلَهُ ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ وَتَرَكَهُمْ فِي ظُلُمَاتٍ لَا يُبْصِرُونَ ﴿۱۷﴾
مثل آنها مثل كسانى است كه آتشى افروختند و چون اطرافشان را روشن كرد، خداوند روشنايى از آنان باز گرفت و در تاريكى رهاشان ساخت و چيزى را نمى ديدند (۱۷)
صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَرْجِعُونَ ﴿۱۸﴾
آنان كر و لال و كورند و از گمراهى باز نمى گردند (۱۸)
أَوْ كَصَيِّبٍ مِنَ السَّمَاءِ فِيهِ ظُلُمَاتٌ وَرَعْدٌ وَبَرْقٌ يَجْعَلُونَ أَصَابِعَهُمْ فِي آذَانِهِمْ مِنَ الصَّوَاعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِ وَاللَّهُ مُحِيطٌ بِالْكَافِرِينَ ﴿۱۹﴾
يا چون گرفتاران در بارانى سخت كه در شب تاريك با رعد و برق از آسمان فرود آيد و آنها از ترس مرگ انگشت در گوش گذارند تا صداى صاعقه را نشنوند، خداوند به كافران احاطه دارد (۱۹)
يَكَادُ الْبَرْقُ يَخْطَفُ أَبْصَارَهُمْ كُلَّمَا أَضَاءَ لَهُمْ مَشَوْا فِيهِ وَإِذَا أَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قَامُوا وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَأَبْصَارِهِمْ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ﴿۲۰﴾
نزديك باشد روشنايى خيره كنندۀ برق ديدگانشان را بربايد، در هر لحظه اى كه برق مى جهد و راه را براى آنان روشن مى سازد، پيش مى روند و هنگامى كه خاموش مى شود، باز مى ايستند و اگر خدا مى خواست گوش آنها را كر و ديدگانشان را كور مى كرد، كه خداوند بر هر چيز قادر است (۲۰)
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱعۡبُدُواْ رَبَّكُمُ ٱلَّذِي خَلَقَكُمۡ وَٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ ﴿۲۱﴾
اى مردم پروردگارتان را كه شما و پيشينيان را آفريد عبادت كنيد تا پرهيزگار شويد (۲۱)
ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ فِرَٰشٗا وَٱلسَّمَآءَ بِنَآءٗ وَأَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ رِزۡقٗا لَّكُمۡۖ فَلَا تَجۡعَلُواْ لِلَّهِ أَندَادٗا وَأَنتُمۡ تَعۡلَمُون ﴿۲۲﴾
اوست كه زمين را برايتان بگستراند و آسمان را بر فرازتان برافراشت و از آسمان آبى فرو فرستاد كه به سبب آن ميوه هاى گوناگون برويانيد تا روزى شما باشد، بنا بر اين براى خدا شريكهايى قرار ندهيد در صورتى كه مى دانيد خدا بى نظير است (۲۲)
وَإِن كُنتُمۡ فِي رَيۡبٖ مِّمَّا نَزَّلۡنَا عَلَىٰ عَبۡدِنَا فَأۡتُواْ بِسُورَةٖ مِّن مِّثۡلِهِۦ وَٱدۡعُواْ شُهَدَآءَكُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ﴿۲۳﴾
اگر شما به چيزى كه ما بر بندۀ خود نازل كرديم شك داريد و راست مى گوييد يك سورۀ مانند آن بياوريد و گواهان خود را غير از خدا بر اين كار دعوت كنيد (۲۳)
فَإِن لَّمۡ تَفۡعَلُواْ وَلَن تَفۡعَلُواْ فَٱتَّقُواْ ٱلنَّارَ ٱلَّتِي وَقُودُهَا ٱلنَّاسُ وَٱلۡحِجَارَةُۖ أُعِدَّتۡ لِلۡكَٰفِرِينَ ﴿۲۴﴾
اگر اين كار را نكرديد كه هرگز نمى توانيد از آتشى بترسيد كه آتش افروز آن مردم و سنگها هستند و براى كافران آماده شده است (۲۴)
وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ كُلَّمَا رُزِقُوا مِنْهَا مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقًا قَالُوا هَذَا الَّذِي رُزِقْنَا مِنْ قَبْلُ وَأُتُوا بِهِ مُتَشَابِهًا وَلَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَهُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿۲۵﴾
به مؤمنان نيكوكار بشارت ده كه آنان را باغهايى است كه نهرها در آن جارى است و چون از ميوه هاى آن روزيشان شود مى گويند: اين مانند ميوه اى است كه پيش از اين از آن برخوردار بوديم و ميوه هاى آن همه يكسان است و آنان را همسرانى پاك و پاكيزه است و جاودانه در آن خواهند بود (۲۵)
إِنَّ اللَّهَ لَا يَسْتَحْيِي أَنْ يَضْرِبَ مَثَلًا مَا بَعُوضَةً فَمَا فَوْقَهَا فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا فَيَقُولُونَ مَاذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهَذَا مَثَلًا يُضِلُّ بِهِ كَثِيرًا وَيَهْدِي بِهِ كَثِيرًا وَمَا يُضِلُّ بِهِ إِلَّا الْفَاسِقِينَ ﴿۲۶﴾
خداوند را از اين شرم نيست كه به پشه يا بالاتر از آن مثل بزند، چرا كه مؤمنان مى دانند آن حقيقتى است از طرف پروردگارشان، اما كافران مى گويند: مقصود خدا از اين مثل چيست ؟ بدين سان بسيارى را گمراه و بسيارى را هدايت مى كند و فقط فاسقان هستند كه به اين صورت گمراهشان مى كند (۲۶)
الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ ﴿۲۷﴾
آنان كه پس از پيمان بستن با خدا، پيمان شكنى مى كنند و پيوندهايى را كه خدا دستور برقراريشان را داده است قطع مى كنند و در زمين به فساد مى پردازند، زيانكارانند (۲۷)
كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَكُنْتُمْ أَمْوَاتًا فَأَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ ﴿۲۸﴾
چگونه خدا را انكار مى كنيد و حال آن كه شما را روحى نبود و زنده تان كرد و پس از آن ميراند و بار ديگر زنده تان مى كند و سرانجام به سوى او باز خواهيد گشت (۲۸)
هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ﴿۲۹﴾
او خدايى است كه همۀ موجودات روى زمين را براى شما آفريد و بعد به خلق آسمان پرداخت و به صورت هفت آسمان كاملش كرد، او به هر چيز داناست (۲۹)
وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُوا أَتَجْعَلُ فِيهَا مَنْ يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ ﴿۳۰﴾
آن گاه كه پروردگارت به فرشتگان فرمود: من در روى زمين جانشينى مى گمارم فرشتگان گفتند: «آيا در زمين كسى را مى گمارى كه در آن فساد و خونريزى كند؟ در حالى كه ما به ستايش تو تسبيح گوييم و تقديست مى كنيم » خداوند فرمود: «من چيزى را مى دانم كه شما نمى دانيد» (۳۰)
وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلَائِكَةِ فَقَالَ أَنْبِئُونِي بِأَسْمَاءِ هَؤُلَاءِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ ﴿۳۱﴾
آن گاه تمام اسمها را به آدم آموخت، سپس آنها را بر فرشتگان عرضه داشت و فرمود: «اگر راست مى گوييد اسامى اينها را به من بگوييد » (۳۱)
قَالُوا سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا إِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ ﴿۳۲﴾
فرشتگان گفتند: «تو منزهى، ما چيزى جز آنچه به ما آموختى نمى دانيم، تو داناى فرزانه اى» (۳۲)
قَالَ يَا آدَمُ أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ فَلَمَّا أَنْبَأَهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ غَيْبَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَأَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ ﴿۳۳﴾
خداوند فرمود: «اى آدم فرشتگان را به اسامى اينها آگاه كن » چون آدم فرشتگان را بدان آگاه ساخت، خداوند فرمود: «نگفتم من ناديده هاى آسمانها و زمين و آنچه را كه آشكار و نهان مى داريد مى دانم » (۳۳)
وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ أَبَى وَاسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِنَ الْكَافِرِينَ ﴿۳۴﴾
هنگامى كه به فرشتگان گفتم بر آدم سجده كنيد همگى سجده كردند جز شيطان كه سرباز زد و تكبر ورزيد و از كافران شد (۳۴)
وَقُلْنَا يَا آدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ وَكُلَا مِنْهَا رَغَدًا حَيْثُ شِئْتُمَا وَلَا تَقْرَبَا هَذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونَا مِنَ الظَّالِمِينَ ﴿۳۵﴾
گفتيم: اى آدم با همسرت در بهشت سكنى گزين و هر چه خواستيد از ميوه و غذاهاى آن تناول كنيد، ولى به اين درخت نزديك نشويد كه در حق خود ستم خواهيد كرد (۳۵)
فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطَانُ عَنْهَا فَأَخْرَجَهُمَا مِمَّا كَانَا فِيهِ وَقُلْنَا اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَلَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَمَتَاعٌ إِلَى حِينٍ ﴿۳۶﴾
آن گاه شيطان آن دو را به لغزش كشاند و از جايى كه بودند خارج ساخت به آنها گفتيم همگى فرود آييد در حالى كه عده اى از شما دشمن ديگرى خواهيد بود و زمين براى شما تا زمانتان برآيد قرارگاه و مايۀ برخوردارى است (۳۶)
فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمَاتٍ فَتَابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ ﴿۳۷﴾
آن گاه آدم از پروردگار خود كلماتى فرا گرفت و خدا از او درگذشت، او توبه پذير مهربان است (۳۷)
قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْهَا جَمِيعًا فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدًى فَمَنْ تَبِعَ هُدَايَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ ﴿۳۸﴾
گفتيم همگى از بهشت فرود آييد، پس چون از جانب من هدايتى براى شما آمد، آنان كه از هدايت من پيروى كنند هرگز بيمناك و اندوهگين نخواهند شد (۳۸)
وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿۳۹﴾
كافران و تكذيب كنندگان آيات ما از دوزخيانند و جاودانه در آن خواهند بود (۳۹)
يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَأَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ وَإِيَّايَ فَارْهَبُونِ ﴿۴۰﴾
اى بنى اسرائيل نعمتهايى را كه به شما عطا كردم به ياد آوريد و به پيمانى كه با من بسته ايد وفا كنيد تا من نيز به پيمان با شما وفا كنم و فقط از من بترسيد (۴۰)
وَآمِنُوا بِمَا أَنْزَلْتُ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ وَلَا تَكُونُوا أَوَّلَ كَافِرٍ بِهِ وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا وَإِيَّايَ فَاتَّقُونِ ﴿۴۱﴾
و به آنچه نازل كردم و كتاب شما را تصديق مى كند، ايمان بياوريد و اولين كافر به آن نباشيد و آيات مرا به بهايى ناچيز نفروشيد و فقط از قهر من بترسيد (۴۱)
وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوا الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿۴۲﴾
حق را با باطل نياميزيد و حقيقتى را كه مى دانيد كتمان نكنيد (۴۲)
وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ ﴿۴۳﴾
نماز را برپا داريد، زكات را بدهيد و با نمازگزاران نماز بخوانيد (۴۳)
أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَأَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتَابَ أَفَلَا تَعْقِلُونَ ﴿۴۴﴾
چگونه مردم را به نيكى دعوت مى كنيد ولى خودتان را از ياد مى بريد؟ در صورتى كه خودتان كتاب (آسمانى) را مى خوانيد، آيا فكر نمى كنيد؟ (۴۴)
وَاسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخَاشِعِينَ ﴿۴۵﴾
از صبر و نماز كمك بخواهيد كه اين كار جز براى فروتنان، گران است (۴۵)
الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلَاقُو رَبِّهِمْ وَأَنَّهُمْ إِلَيْهِ رَاجِعُونَ ﴿۴۶﴾
آنهايى كه يقين دارند، پروردگارشان را ملاقات مى كنند و به سوى او باز مى گردند (۴۶)
يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَأَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعَالَمِينَ ﴿۴۷﴾
اى بنى اسرائيل! نعمتهايى را كه به شما عطا كردم و شما را بر جهانيان برترى دادم به ياد آوريد (۴۷)
وَاتَّقُوا يَوْمًا لَا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئًا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ وَلَا يُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ ﴿۴۸﴾
و از آن روز كه هيچ كس به جاى ديگرى مجازات نمى شود بترسيد، كه نه شفاعت از كسى پذيرفته مى شود و نه غرامت قبول خواهد شد و نه مددى در ميان است (۴۸)
وَإِذْ نَجَّيْنَاكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذَابِ يُذَبِّحُونَ أَبْنَاءَكُمْ وَيَسْتَحْيُونَ نِسَاءَكُمْ وَفِي ذَلِكُمْ بَلَاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ ﴿۴۹﴾
هنگامى كه فرعونيان به شديدترين وجهى آزارتان مى دادند و پسران شما را مى كشتند و زنانتان را (براى كنيزى) زنده نگه مى داشتند، از ظلم آنها نجاتتان داديم كه در اين براى شما از سوى پروردگارتان آزمايش بزرگى بود (۴۹)
وَإِذْ فَرَقْنَا بِكُمُ الْبَحْرَ فَأَنْجَيْنَاكُمْ وَأَغْرَقْنَا آلَ فِرْعَوْنَ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ ﴿۵۰﴾
شاهد بوديد كه دريا را برايتان شكافتيم و نجاتتان داديم و فرعونيان را غرق كرديم (۵۰)
وَإِذْ وَاعَدْنَا مُوسَى أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَنْتُمْ ظَالِمُونَ ﴿۵۱﴾
در آن هنگام كه با موسى چهل شب وعده گذاشتيم، پس از آن، شما بر خودتان ستم كرديد و گوساله را پرستيديد (۵۱)
ثُمَّ عَفَوْنَا عَنْكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴿۵۲﴾
سپس از شما درگذشتيم تا سپاسگزار باشيد (۵۲)
وَإِذْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَالْفُرْقَانَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ ﴿۵۳﴾
در آن هنگام كتاب و فرقان را به موسى عطا كرديم كه هدايت شويد (۵۳)
وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ يَا قَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخَاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوا إِلَى بَارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ عِنْدَ بَارِئِكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ ﴿۵۴﴾
و زمانى كه موسى به قومش گفت: اى قوم من! شما با پرستش گوساله به خودتان ستم كرديد، اينك به درگاه پروردگارتان توبه كنيد و يكديگر را بكشيد، اين كار در پيشگاه خدا براى شما بهتر است بعد خداوند توبۀ شما را پذيرفت، زيرا توبه پذير مهربان است (۵۴)
وَإِذْ قُلْتُمْ يَا مُوسَى لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى نَرَى اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْكُمُ الصَّاعِقَةُ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ ﴿۵۵﴾
هنگامى كه گفتيد: «اى موسى تا خدا را آشكار نبينيم هرگز به تو ايمان نمى آوريم» ديديد كه صاعقه بر شما فرود آمد (۵۵)
ثُمَّ بَعَثْنَاكُمْ مِنْ بَعْدِ مَوْتِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴿۵۶﴾
و پس از مرگ زنده تان كرديم كه سپاسگزار باشيد (۵۶)
وَظَلَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ ﴿۵۷﴾
ابر را سايبان شما قرار داديم و برايتان ترنجبين و مرغ بريان فرو فرستاديم از نعمتهاى پاكيزه اى كه به شما روزى كرديم بخوريد آنها بر ما ستم نكردند بلكه به خودشان ظلم كردند (۵۷)
وَإِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هَذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ وَسَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ ﴿۵۸﴾
و [نيز به يادآريد] هنگامى را كه گفتيم بدين شهر درآييد و از [نعمتهاى] آن هر گونه خواستيد آن گاه گفتيم: «به اين شهر درآييد و هر چه خواستيد از نعمتهاى آن به فراوانى بخوريد و با خضوع و خشوع از در وارد شويد و بگوييد: گناهان ما را فرو ريز، تا از خطاى شما درگذريم و پاداش بيشترى به نيكوكاران دهيم » (۵۸)
فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُوا قَوْلًا غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ فَأَنْزَلْنَا عَلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا رِجْزًا مِنَ السَّمَاءِ بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ ﴿۵۹﴾
اما ستمگران سخنى را كه به آنان گفته شده بود، تغيير دادند و ما هم در برابر نافرمانى ستمكاران عذابى از آسمان فرستاديم (۵۹)
وَإِذِ اسْتَسْقَى مُوسَى لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ كُلُوا وَاشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ ﴿۶۰﴾
هنگامى كه موسى براى قوم خود آب طلبيد به او گفتيم: «با عصايت بر آن سنگ بزن »، ناگاه دوازده چشمۀ آب از سنگ جوشيد و هر گروه آبشخور خود را شناخت از روزيهاى الهى بخوريد و بياشاميد و فساد را بر زمين نگسترانيد (۶۰)
وَإِذْ قُلْتُمْ يَا مُوسَى لَنْ نَصْبِرَ عَلَى طَعَامٍ وَاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهَا وَقِثَّائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا قَالَ أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنَى بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا مِصْرًا فَإِنَّ لَكُمْ مَا سَأَلْتُمْ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ ﴿۶۱﴾
و هنگامى كه گفتيد: «اى موسى! هرگز بر يك نوع غذا اكتفاء نمى كنيم، از پروردگارت بخواه آنچه از زمين مى رويد از سبزيجات، خيار، سير، عدس و پياز براى ما بروياند» موسى گفت: «آيا پست تر را با خوبتر عوض مى كنيد؟ به شهرى درآييد كه هر چه خواسته ايد در آنجا هست » ذلّت و بيچارگى بر آنها اصابت كرد و خشم خدا را بر خود هموار كردند، زيرا به آيات الهى كفر مى ورزيدند و پيامبران را به ناحق مى كشتند و نافرمانى و تجاوز مى كردند (۶۱)
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالنَّصَارَى وَالصَّابِئِينَ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ ﴿۶۲﴾
پاداش ايمان آوردگان، يهوديان، نصارى، صابئان و آنان كه به خدا و روز قيامت ايمان آورده اند و عمل صالح انجام داده اند، نزد پروردگارشان محفوظ است، نه ترسى دارند و نه اندوهى (۶۲)
وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ وَاذْكُرُوا مَا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ﴿۶۳﴾
هنگامى كه از شما پيمان گرفتيم و كوه طور را بالاى سرتان فرا داشتيم آنچه را به شما داديم به جدّ بگيريد و آنچه در آن هست از ياد نبريد، باشد كه پرهيزگار شويد (۶۳)
ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ فَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَكُنْتُمْ مِنَ الْخَاسِرِينَ ﴿۶۴﴾
بعد از آن روگردانديد اگر فضل و رحمت خدا بر شما نبود از زيانكاران بوديد (۶۴)
وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِي السَّبْتِ فَقُلْنَا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خَاسِئِينَ ﴿۶۵﴾
به طور مسلم شناختيد عده اى از خودتان را كه در روز شنبه تجاوز كردند آنان را گفتيم: «بوزينه هاى طرد شده باشيد » (۶۵)
فَجَعَلْنَاهَا نَكَالًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهَا وَمَا خَلْفَهَا وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ ﴿۶۶﴾
ما اين كار را براى مردم آن زمان و آيندگان درس عبرت و براى پرهيزگاران پند و اندرزى قرار داديم (۶۶)
وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً قَالُوا أَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ ﴿۶۷﴾
هنگامى كه موسى به قومش گفت: «خداوند به شما دستور داده است كه گاوى را بكشيد » گفتند: «آيا ما را مسخره مى كنى ؟» گفت: «از اين كه از نادانان باشم به خدا پناه مى برم » (۶۷)
قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا هِيَ قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَا فَارِضٌ وَلَا بِكْرٌ عَوَانٌ بَيْنَ ذَلِكَ فَافْعَلُوا مَا تُؤْمَرُونَ ﴿۶۸﴾
گفتند: «از پروردگارت بخواه براى ما روشن كند اين گاو چگونه بايد باشد؟» موسى گفت: «خداوند مى فرمايد: گاوى كه نه پير از كار افتاده باشد، نه جوان حالتى بين آن دو اكنون آنچه به شما دستور داده شده انجام دهيد » (۶۸)
قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا لَوْنُهَا قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ صَفْرَاءُ فَاقِعٌ لَوْنُهَا تَسُرُّ النَّاظِرِينَ ﴿۶۹﴾
آنها گفتند: «از پروردگارت بخواه كه رنگ گاو را براى ما روشن كند » موسى گفت: «خداوند مى فرمايد: گاو زرد يك دست كه رنگش بينندگان را مسرور مى كند » (۶۹)
قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا هِيَ إِنَّ الْبَقَرَ تَشَابَهَ عَلَيْنَا وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَمُهْتَدُونَ ﴿۷۰﴾
باز گفتند: «از پروردگارت بخواه چگونگى گاو را براى ما روشن كند، زيرا هنوز براى ما مشتبه است و به راستى اگر خدا بخواهد ما هدايت مى شويم » (۷۰)
قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَا ذَلُولٌ تُثِيرُ الْأَرْضَ وَلَا تَسْقِي الْحَرْثَ مُسَلَّمَةٌ لَا شِيَةَ فِيهَا قَالُوا الْآنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ فَذَبَحُوهَا وَمَا كَادُوا يَفْعَلُونَ ﴿۷۱﴾
موسى گفت: «خداوند مى فرمايد: گاو رام و شخم زن نباشد و كشته را آب ندهد، و بى عيب و يك رنگ باشد » گفتند: «اكنون حقيقت حال را روشن ساختى» آن گاه گاو را سر بريدند، هر چند چيزى نمانده بود كه آن كار را انجام ندهند (۷۱)
وَإِذْ قَتَلْتُمْ نَفْسًا فَادَّارَأْتُمْ فِيهَا وَاللَّهُ مُخْرِجٌ مَا كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ ﴿۷۲﴾
وقتى يك نفر را كشتيد و دربارۀ آن به كشمكش پرداختيد، خداوند آنچه را پنهان كرده بوديد آشكار كرد (۷۲)
فَقُلْنَا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِهَا كَذَلِكَ يُحْيِي اللَّهُ الْمَوْتَى وَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ ﴿۷۳﴾
آن گاه گفتيم قسمتى از گاو را به مقتول بزنيد، خداوند اين گونه مردگان را زنده مى كند و آيات خود را به شما نشان مى دهد باشد كه دريابيد (۷۳)
ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً وَإِنَّ مِنَ الْحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْأَنْهَارُ وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْمَاءُ وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ ﴿۷۴﴾
بعد از اين كار دلهاى شما مانند سنگ سخت شد بلكه از آن هم سخت تر، چرا كه از بعضى سنگها نهرها جارى مى شود، برخى از آنها شكاف برمى دارد و آب از آن بيرون مى آيد و پاره اى نيز از خوف خدا فرو مى ريزد خداوند از كرده هايتان غافل نيست (۷۴)
أَفَتَطْمَعُونَ أَنْ يُؤْمِنُوا لَكُمْ وَقَدْ كَانَ فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَسْمَعُونَ كَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ يُحَرِّفُونَهُ مِنْ بَعْدِ مَا عَقَلُوهُ وَهُمْ يَعْلَمُونَ ﴿۷۵﴾
آيا انتظار داريد به شما ايمان بياورند؟ در صورتى كه عده اى از آنها كلام خدا را مى شنيدند و پس از درك آگاهانه آن را تحريف مى كردند (۷۵)
وَإِذَا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَا بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ قَالُوا أَتُحَدِّثُونَهُمْ بِمَا فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ لِيُحَاجُّوكُمْ بِهِ عِنْدَ رَبِّكُمْ أَفَلَا تَعْقِلُونَ ﴿۷۶﴾
هنگام برخورد با مؤمنان مى گويند: «ما نيز ايمان آورديم» ولى در خلوت با يكديگر مى گويند: «چرا گفته هاى خدا را براى مسلمانان بازگو مى كنيد تا در پيشگاه خدا به آن سخنان بر شما حجت آورند آيا نمى انديشيد؟» (۷۶)
أَوَلَا يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ ﴿۷۷﴾
مگر آنها نمى دانند خداوند از هر چه پنهان و آشكار مى دارند خبر دارد؟ (۷۷)
وَمِنْهُمْ أُمِّيُّونَ لَا يَعْلَمُونَ الْكِتَابَ إِلَّا أَمَانِيَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ ﴿۷۸﴾
عده اى از آنها بى سوادانى هستند كه كتاب خدا را جز خيالات و آرزوها نمى دانند و تنها به پندارهاى خود دل بسته اند (۷۸)
فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هَذَا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ وَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا يَكْسِبُونَ ﴿۷۹﴾
واى بر آنها كه با دست خود مى نويسند و مى گويند: اين نوشته از جانب خداست تا آن را به بهاى ناچيزى بفروشند واى بر آنها با چيزى كه نوشتند و واى بر آنها با چيزى كه به دست مى آورند (۷۹)
وَقَالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّامًا مَعْدُودَةً قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّهِ عَهْدًا فَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ ﴿۸۰﴾
و گفتند: هرگز جز چند روزى آتش به ما نمى رسد بگو آيا پيمانى از خدا گرفته ايد؟ خداوند هرگز از پيمانش عدول نمى كند، يا چيزى را كه نمى دانيد به خدا نسبت مى دهيد؟ (۸۰)
بَلَى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَأَحَاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿۸۱﴾
آرى زشتكارى كه آثار كار زشتش سراسر وجودش را بگيرد از دوزخيان است و جاودانه در دوزخ خواهد ماند (۸۱)
وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿۸۲﴾
جايگاه مؤمنان نيكوكار بهشت است و جاودانه در آن خواهند ماند (۸۲)
وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِنْكُمْ وَأَنْتُمْ مُعْرِضُونَ ﴿۸۳﴾
هنگامى كه از بنى اسرائيل پيمان گرفتيم كه جز خدا را نپرستيد و به پدر و مادر، نزديكان، يتيمان و بينوايان نيكى كنيد و به مردم نيك بگوييد، نماز را برپا داريد و زكات بدهيد، ولى جز عدۀ اندكى از شما، همگى سرپيچى كرديد و روى گردانديد (۸۳)
وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ لَا تَسْفِكُونَ دِمَاءَكُمْ وَلَا تُخْرِجُونَ أَنْفُسَكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ ثُمَّ أَقْرَرْتُمْ وَأَنْتُمْ تَشْهَدُونَ ﴿۸۴﴾
و هنگامى كه از شما پيمان گرفتيم كه خون يكديگر را نريزيد و يكديگر را از خانه و كاشانۀ خود نرانيد، شما پذيرفتيد و بر آن گواه بوديد (۸۴)
ثُمَّ أَنْتُمْ هَؤُلَاءِ تَقْتُلُونَ أَنْفُسَكُمْ وَتُخْرِجُونَ فَرِيقًا مِنْكُمْ مِنْ دِيَارِهِمْ تَظَاهَرُونَ عَلَيْهِمْ بِالْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَإِنْ يَأْتُوكُمْ أُسَارَى تُفَادُوهُمْ وَهُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْكُمْ إِخْرَاجُهُمْ أَفَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتَابِ وَتَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ فَمَا جَزَاءُ مَنْ يَفْعَلُ ذَلِكَ مِنْكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرَدُّونَ إِلَى أَشَدِّ الْعَذَابِ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ ﴿۸۵﴾
اين شما هستيد كه يكديگر را مى كشيد و گروهى را از خانه و كاشانه شان آواره مى كنيد و بر گناه و تجاوز پشتيبان يكديگريد و چنانچه عده اى از آنها به صورت اسير نزد شما آيند (براى آزاديشان) فديه مى طلبيد در حالى كه بيرون كردن آنها بر شما حرام شده بود، آيا به قسمتى از كتاب (الهى) ايمان مى آوريد و به بخشى از آن كافر مى شويد؟ كيفر كسى كه اين كار را انجام دهد جز خوارى در زندگى دنيا چه خواهد بود؟ و در قيامت به سخت ترين عذاب گرفتار خواهد شد، و خداوند از اعمال شما غافل نيست (۸۵)
أُولَئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ فَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ ﴿۸۶﴾
اينان همان كسانند كه آخرت را به زندگى دنيا فروختند و در عذابشان تخفيفى داده نمى شود و كسى آنها را يارى نخواهد كرد (۸۶)
وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَقَفَّيْنَا مِنْ بَعْدِهِ بِالرُّسُلِ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ أَفَكُلَّمَا جَاءَكُمْ رَسُولٌ بِمَا لَا تَهْوَى أَنْفُسُكُمُ اسْتَكْبَرْتُمْ فَفَرِيقًا كَذَّبْتُمْ وَفَرِيقًا تَقْتُلُونَ ﴿۸۷﴾
ما به موسى كتاب داديم و پس از او رسولانى فرستاديم و به عيسى پسر مريم معجزات روشنى داديم و او را به جبرئيل تأييد كرديم، مگر نبود كه هر گاه پيامبرى بر خلاف هواى نفس شما آمد در برابرش تكبر كرديد و عده اى از آنها را دروغگو خوانديد و جمعى را به قتل رسانديد؟ (۸۷)
وَقَالُوا قُلُوبُنَا غُلْفٌ بَلْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ بِكُفْرِهِمْ فَقَلِيلًا مَا يُؤْمِنُونَ ﴿۸۸﴾
گفتند: «دلهاى ما در پردۀ غفلت است » بلكه خدا آنها را به سبب كفرشان از رحمت خود دور كرد و كمى ايمان مى آورند (۸۸)
وَلَمَّا جَاءَهُمْ كِتَابٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ وَكَانُوا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا فَلَمَّا جَاءَهُمْ مَا عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ فَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْكَافِرِينَ ﴿۸۹﴾
چون كتابى از طرف خدا برايشان آمد كه كتاب خودشان را تصديق مى كرد، با اين كه از پيش به ظهور او بر كافران اميد پيروزى داشتند، هنگامى كه آمد و او را شناختند انكارش كردند، پس لعنت خدا بر كافران باد (۸۹)
بِئْسَمَا اشْتَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ أَنْ يَكْفُرُوا بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ بَغْيًا أَنْ يُنَزِّلَ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ عَلَى مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ فَبَاءُوا بِغَضَبٍ عَلَى غَضَبٍ وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ مُهِينٌ ﴿۹۰﴾
بد معامله اى با خودشان كردند كه از روى حسد به نازل كرده هاى خدا كافر شدند، كه چرا خداوند از فضل خود بر هر كس از بندگانش كه بخواهد وحى نازل مى كند، پس به خشمى از پى خشم ديگر گرفتار شدند و اين براى كافران عذابى خوار كننده است (۹۰)
وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا نُؤْمِنُ بِمَا أُنْزِلَ عَلَيْنَا وَيَكْفُرُونَ بِمَا وَرَاءَهُ وَهُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَهُمْ قُلْ فَلِمَ تَقْتُلُونَ أَنْبِيَاءَ اللَّهِ مِنْ قَبْلُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ﴿۹۱﴾
چون به آنها گفته شود آنچه را خدا نازل كرده ايمان بياوريد، مى گويند: «ما به چيزى ايمان مى آوريم كه بر خود ما نازل شده باشد» و به غير آن كافر مى شوند، در صورتى كه آنچه نازل شده حق است و كتابى را كه بر آنها نازل شده تصديق مى كند بگو اگر به آنچه بر شما نازل شده ايمان داشتيد پس چرا قبل از اين پيامبران خدا را مى كشتيد؟ (۹۱)
وَلَقَدْ جَاءَكُمْ مُوسَى بِالْبَيِّنَاتِ ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَنْتُمْ ظَالِمُونَ ﴿۹۲﴾
مسلما موسى معجزاتى برايتان آورد و بعد از آن شما پرستيدن گوساله را برگزيديد و ستمكار شديد (۹۲)
وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ وَاسْمَعُوا قَالُوا سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَأُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ قُلْ بِئْسَمَا يَأْمُرُكُمْ بِهِ إِيمَانُكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ﴿۹۳﴾
و چون از شما پيمان گرفتيم و كوه طور را بر فرازتان فرا داشتيم: آنچه را كه به شما داديم به جدّ بگيريد و درست بشنويد گفتند: «شنيديم ولى نافرمانى كرديم » دلهاى به كفر آلودۀ آنها فريفتۀ گوساله شد بگو: «اگر مؤمنيد ايمان شما چه فرمان بدى به شما مى دهد » (۹۳)
قُلْ إِنْ كَانَتْ لَكُمُ الدَّارُ الْآخِرَةُ عِنْدَ اللَّهِ خَالِصَةً مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ ﴿۹۴﴾
بگو اگر راست مى گوييد كه خداوند سراى آخرت را فقط به شما اختصاص داده و نه ديگران پس خواستار مرگ باشيد » (۹۴)
وَلَنْ يَتَمَنَّوْهُ أَبَدًا بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ ﴿۹۵﴾
ولى آنها به سبب اعمال زشتى كه مرتكب شده اند هرگز آرزوى مرگ نخواهند كرد و خدا ستمكاران را مى شناسد (۹۵)
وَلَتَجِدَنَّهُمْ أَحْرَصَ النَّاسِ عَلَى حَيَاةٍ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا يَوَدُّ أَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ أَلْفَ سَنَةٍ وَمَا هُوَ بِمُزَحْزِحِهِ مِنَ الْعَذَابِ أَنْ يُعَمَّرَ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِمَا يَعْمَلُونَ ﴿۹۶﴾
آنها را از همۀ مردم حتى مشركان حريص تر به زندگى مى بينى هر يك از آنان دوست دارد هزار سال عمر كند، در صورتى كه اين عمر طولانى نيز او را از عذاب الهى نرهاند، خداوند از كردار آنها آگاه است (۹۶)
قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُدًى وَبُشْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ ﴿۹۷﴾
به آن كسى كه دشمن جبرئيل باشد بگو او به فرمان خدا قرآن را بر قلب تو فرود آورد قرآنى كه كتابهاى آسمانى پيشين را تصديق مى كند و هادى و بشارت دهندۀ مؤمنان است (۹۷)
مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِلَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَرُسُلِهِ وَجِبْرِيلَ وَمِيكَالَ فَإِنَّ اللَّهَ عَدُوٌّ لِلْكَافِرِينَ ﴿۹۸﴾
هر كس خدا و فرشتگان و پيامبران و جبرئيل و ميكائيل را دشمن دارد، خدا نيز دشمن اين كافران است (۹۸)
وَلَقَدْ أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ وَمَا يَكْفُرُ بِهَا إِلَّا الْفَاسِقُونَ ﴿۹۹﴾
مسلما آيات واضحى را بر تو نازل كرديم و جز افراد فاسق كسى آنها را انكار نمى كند (۹۹)
أَوَكُلَّمَا عَاهَدُوا عَهْدًا نَبَذَهُ فَرِيقٌ مِنْهُمْ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ ﴿۱۰۰﴾
چرا بعد از هر پيمان بستن گروهى از آنها پيمان شكنى كردند؟ آرى بيشتر آنها ايمان نمى آورند (۱۰۰)
وَلَمَّا جَاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ نَبَذَ فَرِيقٌ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ كِتَابَ اللَّهِ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ كَأَنَّهُمْ لَا يَعْلَمُونَ ﴿۱۰۱﴾
و هر گاه فرستاده اى از جانب خدا به سراغشان آمد كه كتابشان را تصديق مى كرد، گروهى از اهل كتاب بدان سان كه گويى از آن خبر ندارند، كتاب خدا را پشت سر افكندند (۱۰۱)
وَاتَّبَعُوا مَا تَتْلُو الشَّيَاطِينُ عَلَى مُلْكِ سُلَيْمَانَ وَمَا كَفَرَ سُلَيْمَانُ وَلَكِنَّ الشَّيَاطِينَ كَفَرُوا يُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ وَمَا أُنْزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَارُوتَ وَمَارُوتَ وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّى يَقُولَا إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلَا تَكْفُرْ فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهِ وَمَا هُمْ بِضَارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ وَيَتَعَلَّمُونَ مَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنْفَعُهُمْ وَلَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَرَاهُ مَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ وَلَبِئْسَ مَا شَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ ﴿۱۰۲﴾
و از افسونى پيروى كردند كه ديوهاى عصر سليمان بر مردم مى خواندند سليمان كافر نبود بلكه ديوها كه به مردم جادو مى آموختند كافر بودند و آنچه را كه به هاروت و ماروت آن دو فرشتۀ بابلى نازل شده بود به كسى تعليم نمى دادند مگر اين كه مى گفتند ما وسيلۀ آزمايشيم، مبادا كه كافر شوى مردم از آن دو جادوهايى مى آموختند كه بين زن و شوهر جدايى مى انداختند، ولى جز به فرمان خدا، به كسى زيان نمى رساندند آنها چيزهايى را مى آموختند كه برايشان ضرر داشت نه فايده و مسلما دريافتند هر كس خريدار آن باشد در آخرت سودى نخواهد برد، كاش مى دانستند آنچه خود را بدان فروختند بسيار بد است (۱۰۲)
وَلَوْ أَنَّهُمْ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَمَثُوبَةٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ خَيْرٌ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ ﴿۱۰۳﴾
اگر ايمان مى آوردند و پرهيزگار مى شدند پاداش خدا برايشان بهتر بود، كاش مى دانستند (۱۰۳)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقُولُوا رَاعِنَا وَقُولُوا انْظُرْنَا وَاسْمَعُوا وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿۱۰۴﴾
اى مؤمنان نگوييد «رٰاعِنٰا» : (ما را مراعات كن، ولى به زبان عبرى معناى موهن داشت) بلكه بگوييد «اُنْظُرْنٰا» : (ما را در نظر داشته باش) و بشنويد، كه براى كافران عذاب دردناكى است (۱۰۴)
مَا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَلَا الْمُشْرِكِينَ أَنْ يُنَزَّلَ عَلَيْكُمْ مِنْ خَيْرٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَاللَّهُ يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ ﴿۱۰۵﴾
كافران اهل كتاب و مشركان دوست ندارند خير و بركتى از طرف پروردگار بر شما نازل شود، در حالى كه خداوند هر كس را كه بخواهد مشمول رحمت خود مى گرداند، فضل خدا بى كران است (۱۰۵)
مَا نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ﴿۱۰۶﴾
هيچ آيه اى را منسوخ يا متروك نمى كنيم مگر آن كه بهتر از آن يا مانند آن را بياوريم، مگر نمى دانى كه خداوند بر همه چيز قادر است (۱۰۶)
أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ ﴿۱۰۷﴾
مگر نمى دانى كه حكومت آسمانها و زمين از آن خداست ؟ و جز خدا براى شما يار و ياورى نيست (۱۰۷)
أَمْ تُرِيدُونَ أَنْ تَسْأَلُوا رَسُولَكُمْ كَمَا سُئِلَ مُوسَى مِنْ قَبْلُ وَمَنْ يَتَبَدَّلِ الْكُفْرَ بِالْإِيمَانِ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاءَ السَّبِيلِ ﴿۱۰۸﴾
آيا شما نيز مى خواهيد از پيامبرتان همان سؤالى را بكنيد كه در زمان گذشته از موسى شد، كسى كه كفر را با ايمان عوض كند از راه مستقيم گمراه شده است (۱۰۸)
وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِكُمْ كُفَّارًا حَسَدًا مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ فَاعْفُوا وَاصْفَحُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ﴿۱۰۹﴾
بسيارى از اهل كتاب به سبب حسادتى كه در دلهايشان هست، دوست دارند شما را كه ايمان آورده ايد به كفر بازگردانند با اين كه حق برايشان كاملا روشن شده است، از آنها درگذريد و ببخشيدشان تا خدا فرمان خود را نازل كند، خداوند بر همه چيز قادر است (۱۰۹)
وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ﴿۱۱۰﴾
نماز را برپا داريد و زكات بدهيد و هر خيرى را كه از پيش روانه كرده ايد، نزد خدا خواهيد يافت، خداوند به تمام اعمال شما آگاه است (۱۱۰)
وَقَالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كَانَ هُودًا أَوْ نَصَارَى تِلْكَ أَمَانِيُّهُمْ قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ ﴿۱۱۱﴾
آنها گفتند: هرگز كسى وارد بهشت نخواهد شد مگر اين كه يهودى يا نصرانى باشد، اين آرزوى آنهاست بگو: اگر راست مى گوييد دليل خود را عرضه كنيد (۱۱۱)
بَلَى مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ ﴿۱۱۲﴾
آرى پاداش كسى كه نيكوكار و در برابر خدا تسليم باشد نزد پروردگارش محفوظ است، آنها نه ترسى دارند و نه غمگين مى شوند (۱۱۲)
وَقَالَتِ الْيَهُودُ لَيْسَتِ النَّصَارَى عَلَى شَيْءٍ وَقَالَتِ النَّصَارَى لَيْسَتِ الْيَهُودُ عَلَى شَيْءٍ وَهُمْ يَتْلُونَ الْكِتَابَ كَذَلِكَ قَالَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ ﴿۱۱۳﴾
يهوديان گفتند: ترسايان بر حق نيستند و ترسايان نيز گفتند: يهوديان بر حق نيستند و حال آن كه هر دو گروه كتاب آسمانى را مى خوانند، نادانان نيز همين گونه سخن مى گفتند، خداوند در روز قيامت دربارۀ اختلافشان داورى خواهد كرد (۱۱۳)
وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَى فِي خَرَابِهَا أُولَئِكَ مَا كَانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ ﴿۱۱۴﴾
ستمكارتر از كسانى كه از بردن نام خدا در مساجد جلوگيرى مى كنند و سعى در ويرانى آنها دارند كيست ؟ چنين گروهى جز با ترس و وحشت به مساجد وارد نمى شوند، بهرۀ آنها در اين دنيا رسوايى و در آخرت عذاب بزرگى است (۱۱۴)
وَلِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ وَاسِعٌ عَلِيمٌ ﴿۱۱۵﴾
خاور و باختر از آن خداست، به هر طرف رو كنيد رو به سوى خدا داريد كه او گشايشگرى داناست (۱۱۵)
وَقَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا سُبْحَانَهُ بَلْ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ كُلٌّ لَهُ قَانِتُونَ ﴿۱۱۶﴾
گفتند خدا فرزندى برگزيده است او منزه است بلكه آنچه در آسمانها و زمين است، از آن اوست و همه در برابر او فرمانبردارند (۱۱۶)
بَدِيعُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَإِذَا قَضَى أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ ﴿۱۱۷﴾
نو آفرين آسمانها و زمين است و چون آفرينش چيزى را اراده كند، مى گويد «باش» و بى درنگ موجود مى شود (۱۱۷)
وَقَالَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ لَوْلَا يُكَلِّمُنَا اللَّهُ أَوْ تَأْتِينَا آيَةٌ كَذَلِكَ قَالَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِثْلَ قَوْلِهِمْ تَشَابَهَتْ قُلُوبُهُمْ قَدْ بَيَّنَّا الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ ﴿۱۱۸﴾
ناآگاهان گفتند: چرا خدا با ما سخن نمى گويد و يا معجزه اى براى ما نمى آورد؟ پيشينيان نيز همين گونه سخن مى گفتند، دلهايشان شبيه يكديگر است، ولى ما آيات را براى اهل يقين بيان كرده ايم (۱۱۸)
إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ بِالْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا وَلَا تُسْأَلُ عَنْ أَصْحَابِ الْجَحِيمِ ﴿۱۱۹﴾
ما تو را به حق براى نويد دادن و بر حذر داشتن فرستاديم و تو مسئول دوزخيان نيستى (۱۱۹)
وَلَنْ تَرْضَى عَنْكَ الْيَهُودُ وَلَا النَّصَارَى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدَى وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَ الَّذِي جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ ﴿۱۲۰﴾
يهوديان و ترسايان هرگز از تو راضى نخواهند شد مگر اين كه از آيينشان پيروى كنى بگو هدايت، هدايت الهى است و اگر از هوى و هوسهاى آنها پيروى كنى، بعد از آن كه آگاه شدى ديگر از جانب خدا يار و ياورى نخواهى داشت (۱۲۰)
الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلَاوَتِهِ أُولَئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَمَنْ يَكْفُرْ بِهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ ﴿۱۲۱﴾
آنان كه كتابشان داده ايم و آن را چنان كه بايد و شايد مى خوانند، به آن ايمان مى آورند و كسانى كه آن را انكار كنند، زيانكارند (۱۲۱)
يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَأَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعَالَمِينَ ﴿۱۲۲﴾
اى بنى اسرائيل! نعمتى را كه به شما عطا كردم و بر جهانيان برتريتان دادم به ياد آوريد (۱۲۲)
وَاتَّقُوا يَوْمًا لَا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئًا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا تَنْفَعُهَا شَفَاعَةٌ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ ﴿۱۲۳﴾
از روزى بترسيد كه هيچ كس به جاى ديگرى مجازات نشود و هيچ گونه عوضى پذيرفته نگردد و شفاعت را سودى نيست و كسى را ياورى نباشد (۱۲۳)
وَإِذِ ابْتَلَى إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ ﴿۱۲۴﴾
هنگامى كه پروردگار ابراهيم او را به چند صورت بيازمود و او از عهدۀ آنها برآمد، فرمود: من تو را پيشواى مردم قرار دادم، ابراهيم گفت: از فرزندانم نيز قرار بده خداوند فرمود: پيمان من به ستمكاران نمى رسد (۱۲۴)
وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ وَأَمْنًا وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ ﴿۱۲۵﴾
چون كعبه را محل اجتماع و مركز امن مردم قرار داديم، مقام ابراهيم را جايگاه نماز قرار دهيد، به ابراهيم و اسماعيل سپرديم كه خانۀ مرا براى طواف كنندگان و معتكفان و راكعان و ساجدان پاكيزه داريد (۱۲۵)
وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا بَلَدًا آمِنًا وَارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرَاتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ قَالَ وَمَنْ كَفَرَ فَأُمَتِّعُهُ قَلِيلًا ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلَى عَذَابِ النَّارِ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ ﴿۱۲۶﴾
هنگامى كه ابراهيم گفت: پروردگارا! اين شهر را محل امن قرار بده و ساكنانش را كه به خدا و روز قيامت ايمان دارند از ميوه ها روزى ده خدا فرمود: به هر كس كافر شود بهرۀ كمى خواهم داد و در آخرت به عقوبت آتش ناچارش كنم كه سرانجام بدى است (۱۲۶)
وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ﴿۱۲۷﴾
هنگامى كه ابراهيم و اسماعيل پايه هاى خانۀ كعبه را بالا مى بردند: پروردگارا! از ما بپذير كه تو شنواى دانايى (۱۲۷)
رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ وَأَرِنَا مَنَاسِكَنَا وَتُبْ عَلَيْنَا إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ ﴿۱۲۸﴾
پروردگارا! ما را تسليم خويش قرار بده و فرزندان ما را فرمانبردار خويش گردان و آداب عبادتمان را به ما بياموز و توبۀ ما را بپذير زيرا تو توبه پذير مهربانى (۱۲۸)
رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ﴿۱۲۹﴾
پروردگارا! در ميان آنها پيامبرى از خودشان برانگيز تا آيات تو را برايشان بخواند و كتاب و حكمت به آنها بياموزد و پاكشان دارد زيرا تو توانمند فرزانه اى (۱۲۹)
وَمَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْرَاهِيمَ إِلَّا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ وَلَقَدِ اصْطَفَيْنَاهُ فِي الدُّنْيَا وَإِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ ﴿۱۳۰﴾
چه كسى جز نادانان از آيين ابراهيم روى مى گرداند؟ در اين جهان او برگزيدۀ ماست و در آخرت از شايستگان است (۱۳۰)
إِذْ قَالَ لَهُ رَبُّهُ أَسْلِمْ قَالَ أَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿۱۳۱﴾
هنگامى كه پروردگار به او فرمود: تسليم باش گفت: به پروردگار جهانيان تسليم شدم (۱۳۱)
وَوَصَّى بِهَا إِبْرَاهِيمُ بَنِيهِ وَيَعْقُوبُ يَا بَنِيَّ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى لَكُمُ الدِّينَ فَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ ﴿۱۳۲﴾
ابراهيم و يعقوب فرزندان خود را بدان سفارش كردند: اى فرزندان من، خداوند براى شما اين كيش را برگزيد و تا گاه مرگ تسليم باشيد (۱۳۲)
أَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاءَ إِذْ حَضَرَ يَعْقُوبَ الْمَوْتُ إِذْ قَالَ لِبَنِيهِ مَا تَعْبُدُونَ مِنْ بَعْدِي قَالُوا نَعْبُدُ إِلَهَكَ وَإِلَهَ آبَائِكَ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ إِلَهًا وَاحِدًا وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ ﴿۱۳۳﴾
آيا هنگامى كه مرگ يعقوب فرا رسيد، حضور داشتيد كه به فرزندان خود گفت: پس از من چه چيزى را مى پرستيد؟ آنها گفتند: خداى تو و خداى نياكانت ابراهيم و اسماعيل و اسحاق را به يكتايى مى پرستيم و در برابر او تسليم هستيم (۱۳۳)
تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُمْ مَا كَسَبْتُمْ وَلَا تُسْأَلُونَ عَمَّا كَانُوا يَعْمَلُونَ ﴿۱۳۴﴾
آنها امتى بودند كه درگذشتند و اعمالشان از آن خودشان است و اعمال شما از آن خودتان، از شما نمى پرسند آنها چه كرده اند (۱۳۴)
وَقَالُوا كُونُوا هُودًا أَوْ نَصَارَى تَهْتَدُوا قُلْ بَلْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ﴿۱۳۵﴾
گفتند: به آيين يهود و نصارى درآييد تا هدايت شويد بگو كه آيين يكتاپرستى ابراهيم را پيروى مى كنيم و او هرگز از مشركين نبود (۱۳۵)
قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْنَا وَمَا أُنْزِلَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِيَ مُوسَى وَعِيسَى وَمَا أُوتِيَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ ﴿۱۳۶﴾
بگوييد: ما به خدا ايمان داريم و به آنچه بر ما نازل شده و آنچه بر ابراهيم، اسحاق، يعقوب و نوادگان نازل گرديده و نيز آنچه به موسى و عيسى و بر پيامبران ديگر از طرف پروردگارشان داده شده ايمان آورده ايم و بين هيچ يك از پيامبران فرق نمى گذاريم و تسليم امر خدا هستيم (۱۳۶)
فَإِنْ آمَنُوا بِمِثْلِ مَا آمَنْتُمْ بِهِ فَقَدِ اهْتَدَوْا وَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا هُمْ فِي شِقَاقٍ فَسَيَكْفِيكَهُمُ اللَّهُ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ﴿۱۳۷﴾
اگر آنها ايمان بياورند مانند آنچه شما ايمان آورده ايد، هدايت يافته اين رنگ خداست و چه رنگى بهتر از رنگ خداست ؟ و ما پرستندگان او هستيم اند و اگر سرپيچى كنند از حق جدا افتاده اند و خدا شر آنها را از شما دفع مى كند و او شنواى بيناست (۱۳۷)
صِبْغَةَ اللَّهِ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً وَنَحْنُ لَهُ عَابِدُونَ ﴿۱۳۸﴾
اين رنگ خداست و چه رنگى بهتر از رنگ خداست ؟ و ما پرستندگان او هستيم (۱۳۸)
قُلْ أَتُحَاجُّونَنَا فِي اللَّهِ وَهُوَ رَبُّنَا وَرَبُّكُمْ وَلَنَا أَعْمَالُنَا وَلَكُمْ أَعْمَالُكُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُخْلِصُونَ ﴿۱۳۹﴾
بگو: آيا دربارۀ خدا با ما جدل مى كنيد در حالى كه او پروردگار ما و شماست، اعمال ما از آن ما و اعمال شما از آن شماست و ما با اخلاص به او ايمان داريم (۱۳۹)
أَمْ تَقُولُونَ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطَ كَانُوا هُودًا أَوْ نَصَارَى قُلْ أَأَنْتُمْ أَعْلَمُ أَمِ اللَّهُ وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَتَمَ شَهَادَةً عِنْدَهُ مِنَ اللَّهِ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ ﴿۱۴۰﴾
يا مى گوييد: ابراهيم، اسماعيل، اسحاق، يعقوب و نوادگان، يهودى يا نصرانى بودند بگو: شما بهتر مى دانيد يا خدا؟ ستمكارتر از كسى كه گواهى خدا را نزد خود پنهان كند كيست ؟ خداوند از اعمال شما غافل نيست (۱۴۰)
تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُمْ مَا كَسَبْتُمْ وَلَا تُسْأَلُونَ عَمَّا كَانُوا يَعْمَلُونَ ﴿۱۴۱﴾
آنها امتى بودند كه درگذشتند و آنچه كرده اند براى خودشان است و آنچه شما كرده ايد براى خودتان است و شما مسئول اعمال آنها نخواهيد بود (۱۴۱)
سَيَقُولُ السُّفَهَاءُ مِنَ النَّاسِ مَا وَلَّاهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِي كَانُوا عَلَيْهَا قُلْ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ ﴿۱۴۲﴾
كم خردان خواهند گفت: چه باعث شد كه مسلمانان از قبلۀ خود روى بگرداندند بگو: شرق و غرب از آن خداست، هر كس را بخواهد به راه راست هدايت مى كند (۱۴۲)
وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا وَمَا جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِي كُنْتَ عَلَيْهَا إِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلَى عَقِبَيْهِ وَإِنْ كَانَتْ لَكَبِيرَةً إِلَّا عَلَى الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَانَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ ﴿۱۴۳﴾
بدين سان شما را امتى ميانه رو قرار داديم تا بر مردم گواه باشيد و پيامبر نيز بر شما گواه باشد، و ما قبله اى را كه به سويش بودى بگردانديم تا افرادى كه از رسول خدا پيروى مى كنند از كسانى كه از آن روى مى گردانند مشخص كنيم، اگر چه تغيير قبله جز بر كسانى كه خداوند هدايتشان كرده است دشوار بود خداوند ايمان شما را تباه نمى كند، زيرا خداوند نسبت به مردم مهربان بخشايشگر است (۱۴۳)
قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ وَإِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ ﴿۱۴۴﴾
ما توجه تو را به سوى آسمانها مى بينيم، پس قبله اى را كه مى پسندى به تو عطا مى كنيم، روى خود را به جانب مسجد الحرام بگردان و هر كجا باشيد روى به جانب آن بگردانيد اهل كتاب به خوبى مى دانند كه اين تغيير قبله به راستى از جانب پروردگارشان است و خدا از كردارشان غافل نيست (۱۴۴)
وَلَئِنْ أَتَيْتَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ بِكُلِّ آيَةٍ مَا تَبِعُوا قِبْلَتَكَ وَمَا أَنْتَ بِتَابِعٍ قِبْلَتَهُمْ وَمَا بَعْضُهُمْ بِتَابِعٍ قِبْلَةَ بَعْضٍ وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّكَ إِذًا لَمِنَ الظَّالِمِينَ ﴿۱۴۵﴾
هر دليلى كه براى اهل كتاب بياورى قبلۀ تو را پيروى نمى كنند و تو نيز از قبلۀ آنها پيروى نخواهى كرد، آنان تابع قبلۀ يكديگر نيستند و اگر بعد از اين آگاهى، از خواسته هاى آنها پيروى كنى بى گمان از ستمگران خواهى بود (۱۴۵)
الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ وَإِنَّ فَرِيقًا مِنْهُمْ لَيَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ ﴿۱۴۶﴾
كسانى كه كتابشان داده ايم او را مانند پسرانشان مى شناسند، ولى گروهى از آنها آگاهانه حق را كتمان مى كنند (۱۴۶)
الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ ﴿۱۴۷﴾
اين فرمان حقى است از جانب پروردگارت، بنا بر اين از ترديد كنندگان مباش (۱۴۷)
وَلِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيهَا فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ أَيْنَ مَا تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِيعًا إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ﴿۱۴۸﴾
هر گروه جهتى دارد كه بدان روى مى آورد در كارهاى خير بر يكديگر سبقت گيريد و هر كجا باشيد خداوند همۀ شما را گرد مى آورد، زيرا او بر هر كارى تواناست (۱۴۸)
وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِنَّهُ لَلْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ ﴿۱۴۹﴾
از هر كجا خارج شدى روى خود را به جانب مسجد الحرام بگردان، اين حق است و از طرف پروردگار تو خداوند از آنچه مى كنيد غافل نيست (۱۴۹)
وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَيْكُمْ حُجَّةٌ إِلَّا الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِي وَلِأُتِمَّ نِعْمَتِي عَلَيْكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ ﴿۱۵۰﴾
از هر جا بيرون رفتى روى خود را به جانب مسجد الحرام كن و هر كجا بوديد رويتان را به سوى آن كنيد تا مردم جز ستمگران حجتى بر شما نداشته باشند از آنها نترسيد، تنها از من بترسيد تا نعمتم را بر شما تمام كنم، باشد كه هدايت شويد (۱۵۰)
كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ ﴿۱۵۱﴾
چنان كه رسولى از ميان خودتان بر شما فرستاديم تا آيات ما را بر شما بخواند و شما را از آلودگى منزه دارد و كتاب و فرزانگى به شما بياموزد و آنچه را نمى دانستيد يادتان دهد (۱۵۱)
فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُوا لِي وَلَا تَكْفُرُونِ ﴿۱۵۲﴾
پس به ياد من باشيد تا به ياد شما باشم و مرا سپاس بگوييد و ناسپاسى نكنيد (۱۵۲)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ ﴿۱۵۳﴾
اى مؤمنان از صبر و نماز كمك بگيريد كه خدا با شكيبايان است (۱۵۳)
وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتٌ بَلْ أَحْيَاءٌ وَلَكِنْ لَا تَشْعُرُونَ ﴿۱۵۴﴾
به كسانى كه در راه خدا كشته مى شوند مرده نگوييد، بلكه آنها زنده اند ولى شما در نمى يابيد (۱۵۴)
وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ ﴿۱۵۵﴾
مسلما همۀ شما را به چيزى از ترس، گرسنگى، كاهش اموال و نفوس و محصولات آزمايش مى كنيم، و شكيبايان را بشارت ده (۱۵۵)
الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ ﴿۱۵۶﴾
آنان كه چون مصيبتى به ايشان رسد گويند ما از آن خداييم و به سوى او باز مى گرديم (۱۵۶)
أُولَئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ ﴿۱۵۷﴾
درود و رحمت پروردگار بر آن گروه باد كه ره يافتگانند (۱۵۷)
إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا وَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَإِنَّ اللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ ﴿۱۵۸﴾
صفا و مروه از شعائر خداست بنا بر اين هر كس حج خانه كعبه كند يا عمره به جا آورد مانعى ندارد كه آن دو را طواف كند هر كس كردار نيكى انجام دهد مسلما خدا شكر پذيرى داناست (۱۵۸)
إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلْنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى مِنْ بَعْدِ مَا بَيَّنَّاهُ لِلنَّاسِ فِي الْكِتَابِ أُولَئِكَ يَلْعَنُهُمُ اللَّهُ وَيَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ ﴿۱۵۹﴾
كسانى كه دلايل و هدايتى را كه نازل كرديم و در كتاب بر مردم عرضه داشتيم كتمان كنند مورد لعن خدا و لعن كنندگان واقع مى شوند، (۱۵۹)
إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا وَأَصْلَحُوا وَبَيَّنُوا فَأُولَئِكَ أَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَأَنَا التَّوَّابُ الرَّحِيمُ ﴿۱۶۰﴾
مگر آنها كه توبه كردند و به راه آمدند و حق را به زبان آوردند توبۀ آنها را مى پذيرم كه توبه پذير مهربان منم (۱۶۰)
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَمَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ أُولَئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ ﴿۱۶۱﴾
لعنت خدا و فرشتگان و مردمان بر كافرانى كه بر كفر بميرند (۱۶۱)
خَالِدِينَ فِيهَا لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْظَرُونَ ﴿۱۶۲﴾
آنها جاودانه در آتش دوزخ اند، نه در عذابشان تخفيف داده مى شود و نه مهلتى خواهند داشت (۱۶۲)
وَإِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ ﴿۱۶۳﴾
معبود شما يگانه خدايى است كه بخشندۀ مهربان است و غير از او خدايى نيست (۱۶۳)
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّمَاءِ مِنْ مَاءٍ فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيهَا مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَتَصْرِيفِ الرِّيَاحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ ﴿۱۶۴﴾
در آفرينش آسمانها و زمين، و گردش شب و روز، و كشتيهايى كه در دريا به نفع مردم در حركتند، و آبى كه خداوند از آسمان فرو فرستد تا زمين موات را بدان زنده سازد و انواع جنبندگان را در آن بپراكند و در تغيير مسير بادها و ابرهاى سر به راه در ميان زمين و آسمان عبرتى است براى آنان كه مى انديشند (۱۶۴)
وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْدَادًا يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ وَلَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ الْعَذَابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا وَأَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعَذَابِ ﴿۱۶۵﴾
هستند مردمانى كه معبودانى غير از خدا براى خود برمى گزينند و آنها را همچون خدا دوست مى دارند، اما كسانى كه به خدا ايمان دارند خدا را بيشتر دوست دارند، اگر چه ستمكاران به هنگام ديدار عذاب دريابند كه همۀ قدرتها از آن خداست و عذاب خدا بسيار سخت باشد (۱۶۵)
إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا وَرَأَوُا الْعَذَابَ وَتَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبَابُ ﴿۱۶۶﴾
در حال پديد آمدن عذاب، رهبران از پيروان بيزارى جويند و پيوندها گسسته شود، (۱۶۶)
وَقَالَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَمَا تَبَرَّءُوا مِنَّا كَذَلِكَ يُرِيهِمُ اللَّهُ أَعْمَالَهُمْ حَسَرَاتٍ عَلَيْهِمْ وَمَا هُمْ بِخَارِجِينَ مِنَ النَّارِ ﴿۱۶۷﴾
پيروان خواهند گفت كاش بار ديگر به دنيا برمى گشتيم و از پيشوايان گمراه بيزارى مى جستيم همان طور كه آنها از ما بيزارى مى جستند خداوند بدين گونه اعمالشان را همچون مايۀ حسرت پيش چشمانشان مى آورد و هرگز از آتش رهايى نخواهند داشت (۱۶۷)
يَا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلَالًا طَيِّبًا وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ ﴿۱۶۸﴾
اى مردم از آنچه در زمين منزه و حلال است بخوريد و به دنبال شيطان نرويد، زيرا او براى شما دشمنى آشكار است (۱۶۸)
إِنَّمَا يَأْمُرُكُمْ بِالسُّوءِ وَالْفَحْشَاءِ وَأَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ ﴿۱۶۹﴾
او شما را فقط به پليدى و زشتكارى مى خواند و وادارتان مى كند چيزهايى را به خدا نسبت دهيد كه خودتان نمى دانيد (۱۶۹)
وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا بَلْ نَتَّبِعُ مَا أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا أَوَلَوْ كَانَ آبَاؤُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ شَيْئًا وَلَا يَهْتَدُونَ ﴿۱۷۰﴾
چون به آنها گفته شود: از نازل كرده هاى خدا پيروى كنيد پاسخ دهند: نه! آنچه را پيروى مى كنيم كه نياكانمان را بر آن يافتيم، اگر چه نياكانشان چيزى نمى فهميدند و هدايت نشده بودند (۱۷۰)
وَمَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِمَا لَا يَسْمَعُ إِلَّا دُعَاءً وَنِدَاءً صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُونَ ﴿۱۷۱﴾
داستان كافران همچون مثل حيوانى است كه چون آن را بخوانند جز صدايى نمى شنود، اينان كر و لال و كورند و درنمى يابند (۱۷۱)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَاشْكُرُوا لِلَّهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ ﴿۱۷۲﴾
اى مؤمنان از نعمتهاى پاكيزه اى كه روزيتان كرده ايم، بخوريد و اگر خدا را مى پرستيد شكرش را به جا آوريد (۱۷۲)
إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿۱۷۳﴾
خداوند فقط مردار، خون، گوشت خوك و چيزهايى را كه جز به نام خدا كشته شود حرام كرده است، اما بر درمانده اى كه مفرط و متجاوز نباشد گناهى نيست كه خداوند آمرزندۀ مهربان است (۱۷۳)
إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ الْكِتَابِ وَيَشْتَرُونَ بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ مَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ إِلَّا النَّارَ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿۱۷۴﴾
آنان كه كتاب نازل شدۀ خدا را پنهان مى كنند و آن را به بهاى كمى مى فروشند، جز آتش به شكمهايشان فرو نمى برند و خداوند را در قيامت با آنها سخنى نيست و پاكشان نمى سازد و آنان را عذابى دردناك است (۱۷۴)
أُولَئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلَالَةَ بِالْهُدَى وَالْعَذَابَ بِالْمَغْفِرَةِ فَمَا أَصْبَرَهُمْ عَلَى النَّارِ ﴿۱۷۵﴾
آنهايى كه گمراهى را با هدايت و عذاب را به جاى آمرزش مبادله كردند، چگونه صبر و طاقت آتش جهنم را دارند (۱۷۵)
ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ نَزَّلَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ وَإِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِي الْكِتَابِ لَفِي شِقَاقٍ بَعِيدٍ ﴿۱۷۶﴾
زيرا خدا كتاب را به حق نازل كرد و اختلاف كنندگان در كتاب در مخالفتى دور از حقند (۱۷۶)
لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّائِلِينَ وَفِي الرِّقَابِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ وَحِينَ الْبَأْسِ أُولَئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ ﴿۱۷۷﴾
نيكى آن نيست كه روى به سوى مشرق و مغرب كنيد، بلكه نيكويى از آن كس است كه به خدا و روز رستاخيز، فرشتگان، كتاب و پيامبران ايمان آورد و مال خود را با علاقه اى كه به آن دارد به خويشاوندان، يتيمان، تهى دستان، در ره ماندگان، نيازخواهان و بردگان ببخشد و نماز را برپا دارد و زكات بدهد و چون پيمان بندد به عهد خود وفا كند و در سختيها و بيماريها و به گاه كارزار شكيبا باشد، اينان راستگويان و پرهيزگارانند (۱۷۷)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِي الْقَتْلَى الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَالْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَالْأُنْثَى بِالْأُنْثَى فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَيْءٌ فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَأَدَاءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسَانٍ ذَلِكَ تَخْفِيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ فَمَنِ اعْتَدَى بَعْدَ ذَلِكَ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿۱۷۸﴾
اى مؤمنان! حكم قصاص دربارۀ كشتگان براى شما مقرر شده: آزاد در برابر آزاد، برده در برابر برده و زن در برابر زن، اگر كسى از جانب برادر خود عفو شود بايد با رعايت عرف از پى اداى خونبها رود و آن را به نيكى به خونخواه بدهد، اين آسانگيرى و بخشايشى است از پروردگار شما و كسى كه بعد از آن تجاوز كند عذاب دردناكى خواهد داشت (۱۷۸)
وَلَكُمْ فِي الْقِصَاصِ حَيَاةٌ يَا أُولِي الْأَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ﴿۱۷۹﴾
اى خردمندان شما را در قصاص زندگى است تا پرهيزگار شويد (۱۷۹)
كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْرًا الْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ ﴿۱۸۰﴾
بر شما مقرر شد كه چون مرگ يكى از شما فرا رسد، اگر مالى به جاى گذارد براى پدر و مادر و نزديكان عادلانه وصيت كند كه شايستۀ پرهيزگاران است (۱۸۰)
فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَمَا سَمِعَهُ فَإِنَّمَا إِثْمُهُ عَلَى الَّذِينَ يُبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ﴿۱۸۱﴾
گناه تغيير وصيت پس از شنيدن فقط بر تغيير دهندگان است و مسلما خدا شنواى داناست (۱۸۱)
فَمَنْ خَافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفًا أَوْ إِثْمًا فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿۱۸۲﴾
هر كس بترسد كه از وصيت كننده اى خطا يا ناروايى سر بزند، و ميانشان سازش دهد، مرتكب گناهى نشده است، خداوند آمرزندۀ مهربان است (۱۸۲)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ﴿۱۸۳﴾
اى مؤمنان، بر شما روزه مقرر شد، همان گونه كه بر پيشينيانتان هم واجب شده بود، باشد كه پرهيزگار شويد (۱۸۳)
أَيَّامًا مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿۱۸۴﴾
هر كس از شما كه روزهايى چند بيمار يا مسافر بود به همان تعداد از روزهاى ديگر روزه بدارد، و كسانى كه توانايى انجام آن را ندارند فديه اش اين است كه بايد تهيدستى را غذا دهند و كسى كه كار خيرى را پذيرا شود براى او بهتر است و اگر بدانيد، روزه داشتن براى شما بهتر است (۱۸۴)
شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَمَنْ كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴿۱۸۵﴾
ماه رمضان ماهى است كه قرآن، رهنمود مردمان و نشانه هاى هدايت و متمايز كنندۀ حق از باطل، در آن نازل شده است آن كس كه ماه رمضان را دريابد بايد روزه بگيرد و آن كه بيمار و يا در سفر بود روزهاى ديگرى را به جاى آن روزه بدارد تا شماره هاى روزه كامل شود، خداوند آسانى را براى شما مى خواهد نه دشوارى را خدا را به سبب هدايتتان به عظمت ياد كنيد، باشد كه او را سپاس داريد (۱۸۵)
وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ ﴿۱۸۶﴾
آن گاه كه بندگانم دربارۀ من از تو بپرسند: من نزديكم و هر كه مرا بخواند دعايش را اجابت مى كنم آنها بايد دعوت مرا بپذيرند و به من ايمان بياورند تا راهشان را بيابند (۱۸۶)
أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَائِكُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتَانُونَ أَنْفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنْكُمْ فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُوا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ وَلَا تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنْتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ ﴿۱۸۷﴾
آميزش جنسى با همسرانتان در شب روزه دارى رواست، آنها مايۀ آرامش شما هستند و شما مايۀ راحتى آنها خداوند واقف به بى صداقتى شما بود، پس توبۀ شما را پذيرفت و از شما درگذشت، اكنون با آنها آميزش كنيد و آنچه را كه خدا برايتان مقرر داشته است انجام دهيد، و بخوريد و بياشاميد تا روشنى روز از تاريكى شب برايتان مشخص شود سپس روزه را تا شب به پايان بريد و چون در مساجد اعتكاف كرديد با زنان آميزش نكنيد، اين مزرهاى الهى است به آن نزديك نشويد، خداوند بدين گونه آيات خود را بر مردمان روشن مى كند كه پرهيزگار شوند (۱۸۷)
وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقًا مِنْ أَمْوَالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿۱۸۸﴾
شما كه آگاهى داريد، اموال يكديگر را در ميان خود به ناحق نخوريد و كار را به داوران نكشانيد تا از اين طريق قسمتى از اموال مردم را به ناروا بخوريد (۱۸۸)
يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَوَاقِيتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ وَلَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِهَا وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقَى وَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوَابِهَا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ﴿۱۸۹﴾
دربارۀ ماه نو از تو مى پرسند، بگو نشانگر اوقات براى مردم و حج است، نيكى آن نيست كه از پشت به خانه ها وارد شويد، بلكه نيكى تقوا پيشه كردن و از در به خانه وارد شدن است، و از خدا بترسيد تا رستگار شويد (۱۸۹)
وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ ﴿۱۹۰﴾
در راه خدا با كسانى نبرد كنيد كه با شما مى جنگند، ولى تعدّى نكنيد كه خدا تجاوزكنندگان را دوست نمى دارد (۱۹۰)
وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَأَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ وَالْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا تُقَاتِلُوهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ حَتَّى يُقَاتِلُوكُمْ فِيهِ فَإِنْ قَاتَلُوكُمْ فَاقْتُلُوهُمْ كَذَلِكَ جَزَاءُ الْكَافِرِينَ ﴿۱۹۱﴾
هر كجا پيدايشان كرديد بكشيد و از آنجايى كه شما را بيرون كردند بيرونشان كنيد كه شرك از كشتن بدتر است، و نزديك مسجد الحرام با آنها پيكار نكنيد مگر آنان با شما بجنگند، اگر با شما جنگ كردند آنها را بكشيد كه كيفر كافران اين است (۱۹۱)
فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿۱۹۲﴾
و اگر دست برداشتند خداوند آمرزندۀ مهربان است (۱۹۲)
وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَلَا عُدْوَانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ ﴿۱۹۳﴾
و با آنها پيكار كنيد تا شرك باقى نماند و دين، مخصوص خدا شود، ولى اگر دست برداشتند بدانيد كه ستم جز بر ستمكاران روا نيست (۱۹۳)
الشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَالْحُرُمَاتُ قِصَاصٌ فَمَنِ اعْتَدَى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَى عَلَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ ﴿۱۹۴﴾
ماه حرام در برابر ماه حرام و شكستن حرمتها را قصاص است، هر كس به شما تجاوز كرد بر او همان سان تعدى كنيد، و بترسيد از خدا و بدانيد كه او با پرهيزگاران است (۱۹۴)
وَأَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ وَأَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ ﴿۱۹۵﴾
در راه خدا انفاق كنيد و خود را با دست خويش به هلاكت نيفكنيد و نيكى كنيد كه خداوند نيكوكاران را دوست دارد (۱۹۵)
وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ وَلَا تَحْلِقُوا رُءُوسَكُمْ حَتَّى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ بِهِ أَذًى مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ فَإِذَا أَمِنْتُمْ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ذَلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حَاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ ﴿۱۹۶﴾
حج و عمره را براى خدا به جاى آوريد، اگر بازتان داشتند، هر چه ميسر است قربانى كنيد و تا آن قربانى به قربانگاه نرسيده موى سر را نتراشيد، و اگر كسى از شما بيمار بود و يا آزارى به سر داشت (كه ناچار از سر تراشيدن شود) بايد كفاره اى بدهد اعم از روزه گرفتن يا صدقه دادن و يا گوسفند ذبح كردن و چون امان حاصل شد هر كس از عمره تمتع به حج باز آيد هر چه ميسر شود قربانى كند و هر كس قربانى نيابد سه روز در ايام حج و هفت روز پس از بازگشت روزه بدارد، تا ده روز كامل شود و اين حكم براى كسى است كه خاندانش مقيم مسجد الحرام نباشد از خدا بترسيد و بدانيد كه مجازات خدا سخت است (۱۹۶)
الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومَاتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوقَ وَلَا جِدَالَ فِي الْحَجِّ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَى وَاتَّقُونِ يَا أُولِي الْأَلْبَابِ ﴿۱۹۷﴾
حج در ماههاى معينى است، هر كس در آن ماهها خود را ملزم به انجام اين فريضه كرد، در اثناى حج از آميزش با زنان و فسق و جدال خوددارى كند و خدا از كار خيرى كه انجام دهيد آگاه است، زاد و توشه تهيه كنيد كه بهترين توشه پرهيزگارى است اى خردمندان از من بترسيد (۱۹۷)
لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ فَإِذَا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفَاتٍ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ وَاذْكُرُوهُ كَمَا هَدَاكُمْ وَإِنْ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الضَّالِّينَ ﴿۱۹۸﴾
بر شما گناهى نيست كه از فضل پروردگارتان (تجارت در حج) برخوردار شويد، چون از عرفات بازگشتيد در مشعر الحرام خدا را ياد كنيد و به يادش داشته باشيد چنان كه هدايتتان كرد اگر چه پيش از آن از گمراهان بوديد (۱۹۸)
ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿۱۹۹﴾
آن گاه كه مردم از آنجا بازگشتند، شما نيز بازگرديد و از خدا طلب آمرزش كنيد كه آمرزندۀ مهربان است (۱۹۹)
فَإِذَا قَضَيْتُمْ مَنَاسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آبَاءَكُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِكْرًا فَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا وَمَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ ﴿۲۰۰﴾
چون مناسك خود را انجام داديد، خدا را به ياد آوريد، هم چنان كه پدرانتان را به ياد مى آوريد، حتى افزون تر از آن بعضى از مردم كه مى گويند پروردگارا در اين دنيا به ما نيكى عطا كن، در آخرت بهره اى ندارند (۲۰۰)
وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ ﴿۲۰۱﴾
عده اى ديگر مى گويند: پروردگارا به ما در دنيا نيكى عطا فرما و در آخرت نيز نيكى مرحمت كن و ما را از عذاب آتش بر كنار بدار (۲۰۱)
أُولَئِكَ لَهُمْ نَصِيبٌ مِمَّا كَسَبُوا وَاللَّهُ سَرِيعُ الْحِسَابِ ﴿۲۰۲﴾
آنها بهره اى از اعمال خود دارند و خداوند زود شمار است (۲۰۲)
وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ وَمَنْ تَأَخَّرَ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ لِمَنِ اتَّقَى وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ ﴿۲۰۳﴾
خدا را در ايام معيّنى به ياد آوريد و كسانى كه در دو روز شتابان يا با درنگ اعمال را انجام دهند، چنانچه با تقوا باشند گناهى بر آنها نيست از خدا بترسيد و بدانيد كه به پيشگاهش محشور خواهيد شد (۲۰۳)
وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيُشْهِدُ اللَّهَ عَلَى مَا فِي قَلْبِهِ وَهُوَ أَلَدُّ الْخِصَامِ ﴿۲۰۴﴾
گفتار برخى از مردم دربارۀ زندگى دنيا تو را به شگفت مى آورد و خدا را بر آنچه در دل دارند گواه مى گيرند، حال آن كه سرسخت ترين دشمنان است (۲۰۴)
وَإِذَا تَوَلَّى سَعَى فِي الْأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيهَا وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الْفَسَادَ ﴿۲۰۵﴾
و چون از پيش تو برود مدام مى كوشد تا بر زمين فساد كند و كشت و نسل را تباه سازد خداوند فساد را دوست نمى دارد (۲۰۵)
وَإِذَا قِيلَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْإِثْمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ ﴿۲۰۶﴾
و چون به او گفته شود از خدا بترس، غرور او را به گناه وادارد، دوزخ براى او كافى است و چه بد جايگاهى است (۲۰۶)
وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ ﴿۲۰۷﴾
بعضى از مردم در طلب خشنودى خدا جان خود را مى فروشند و خدا نسبت به بندگانش مهربان است (۲۰۷)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ ﴿۲۰۸﴾
اى مؤمنان همگى در صلح و آشتى درآييد و از گامهاى شيطان پيروى نكنيد كه او دشمن آشكار شماست (۲۰۸)
فَإِنْ زَلَلْتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْكُمُ الْبَيِّنَاتُ فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ﴿۲۰۹﴾
اگر پس از اين دليلهاى واضح كه برايتان آمد، باز دچار لغزش شديد، بدانيد كه خدا توانمندى فرزانه است (۲۰۹)
هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمَامِ وَالْمَلَائِكَةُ وَقُضِيَ الْأَمْرُ وَإِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ ﴿۲۱۰﴾
آيا انتظار دارند كه خدا با فرشتگان در سايه بانى از ابر سراغشان بيايد و كار يكسره شود؟ همۀ امور به خدا باز مى گردد (۲۱۰)
سَلْ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَمْ آتَيْنَاهُمْ مِنْ آيَةٍ بَيِّنَةٍ وَمَنْ يُبَدِّلْ نِعْمَةَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُ فَإِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ ﴿۲۱۱﴾
از بنى اسرائيل بپرس چه نشانه هاى واضحى به آنها داديم هر كس نعمتى را كه خدا به او داده دگرگون سازد، بى ترديد عقوبت خدا سخت است (۲۱۱)
زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَيَسْخَرُونَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَاللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ ﴿۲۱۲﴾
كافرانى كه زندگى دنيايى در نظرشان آراسته شده است، مؤمنان را مسخره مى كنند و پرهيزگاران در قيامت از آنها بالاترند خداوند هر كه را بخواهد بدون حساب روزى مى دهد (۲۱۲)
كَانَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ وَمَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ فَهَدَى اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِهِ وَاللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ ﴿۲۱۳﴾
مردم امتى يگانه بودند، خدا پيامبران را نويد بخش و هشدار دهنده برانگيخت و به همراهشان كتابى را كه به حق دعوت مى كند فرو فرستاد تا در ميان مردم داور موارد اختلافشان باشد تنها كسانى كه كتاب و نشانه هاى واضح به آنها داده شده بود از روى حسد با يكديگر در آن اختلاف كردند خداوند به فرمان خود مؤمنان را به حقيقت چيزى كه مورد اختلافشان بود رهبرى كرد خدا هر كه را بخواهد به راه راست هدايت مى كند (۲۱۳)
أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُمْ مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ مَسَّتْهُمُ الْبَأْسَاءُ وَالضَّرَّاءُ وَزُلْزِلُوا حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَى نَصْرُ اللَّهِ أَلَا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ ﴿۲۱۴﴾
آيا پنداشتيد كه به بهشت داخل مى شويد، بى آن كه چون پيشينيان به سختى تنگدستى و رنجورى گرفتار شويد شدايد و مشكلات آن چنان امتهاى پيشين را احاطه مى كرد كه پيامبر و مؤمنان ملتزمش گفتند: پس يارى خدا چه هنگام است ؟ بدانيد يارى خدا نزديك است (۲۱۴)
يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ ﴿۲۱۵﴾
از تو مى پرسند چه چيز انفاق كنند، بگو: آنچه از مال خود انفاق مى كنيد براى پدر و مادر، خويشاوندان، يتيمان، تهيدستان و در راه ماندگان باشد و خدا بر هر كار خيرتان واقف است (۲۱۵)
كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَكُمْ وَعَسَى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَعَسَى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ ﴿۲۱۶﴾
جهاد در راه خدا با همۀ ناگواريش برايتان مقرر شد و چه بسا چيزى را ناخوش بداريد ولى برايتان خوب باشد، و چه بسا چيزى را خوش داشته باشيد ولى برايتان بد باشد خدا مى داند و شما نمى دانيد (۲۱۶)
يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿۲۱۷﴾
از تو دربارۀ جنگ در ماه حرام مى پرسند، بگو: جنگ امر گرانى است ولى باز داشتن از راه خدا، كفر ورزيدن به او و هتك حرمت مسجد الحرام و بيرون راندن ساكنان آن در نزد خدا گرانتر از آن است و فتنۀ شرك از كشتار هم بزرگتر است پيوسته با شما مى جنگند تا مگر بتوانند از دين خود بازتان دارند ولى هر كس از شما كه از دين خود برگردد و كافر بميرد، كردارش در دنيا و آخرت بر باد است و چنين كسانى جاودانه در دوزخند (۲۱۷)
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿۲۱۸﴾
مؤمنان و مهاجرانى كه در راه خدا به جهاد برخاستند، به رحمت خدا اميدوارند و خدا آمرزندۀ مهربان است (۲۱۸)
يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ ﴿۲۱۹﴾
دربارۀ شراب و قمار از تو مى پرسند، بگو در هر دو گناه بزرگى است و سودهايى هم براى مردم دارد اما گناهشان بيش از سودشان است، و نيز از تو مى پرسند چه چيز انفاق كنند، بگو از ما زاد نياز خود خداوند اين چنين آيات را براى شما بيان مى كند تا در كار دنيا و آخرت بينديشيد (۲۱۹)
فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْيَتَامَى قُلْ إِصْلَاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ وَإِنْ تُخَالِطُوهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَأَعْنَتَكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ﴿۲۲۰﴾
دربارۀ يتيمان از تو مى پرسند، بگو اصلاح كارشان بهتر است و اگر معاشرشان شويد برادران شما هستند و خدا مفسد را از مصلح باز شناسد و اگر مى خواست، بر شما سخت مى گرفت، كه او پيروزمند فرزانه است (۲۲۰)
وَلَا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكَاتِ حَتَّى يُؤْمِنَّ وَلَأَمَةٌ مُؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكَةٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ وَلَا تُنْكِحُوا الْمُشْرِكِينَ حَتَّى يُؤْمِنُوا وَلَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ وَلَوْ أَعْجَبَكُمْ أُولَئِكَ يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَى الْجَنَّةِ وَالْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِ وَيُبَيِّنُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ ﴿۲۲۱﴾
با زنان مشرك ازدواج نكنيد تا ايمان بياورند، كنيز مؤمن از زن مشرك بهتر است، اگر چه شيفته تان كرده باشد زنان خود را به ازدواج مردان مشرك در نياوريد تا ايمان آورند، بندۀ مؤمن از مرد مشرك بهتر است اگر چه شيفته تان كرده باشد آنها به آتش دعوتتان مى كنند و خدا به بهشت و آمرزش خداوند آياتش را بر مردم عرضه مى دارد تا به خود آيند (۲۲۱)
وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِي الْمَحِيضِ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ ﴿۲۲۲﴾
دربارۀ حيض از تو مى پرسند، بگو: رنجى است و در قاعدگى از زنان كناره بگيريد و تا پاك نشده اند به آنها نزديك نشويد، چون پاك شدند آن سان كه خدا به شما فرمان داده است با آنان بياميزيد، خداوند توبه كنندگان و پاكيزگان را دوست دارد (۲۲۲)
نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ وَقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ مُلَاقُوهُ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ ﴿۲۲۳﴾
زنانتان كشتزار شمايند، چنان كه خواهيد به كشتزار خود درآييد و براى خود پيش انديشى كنيد و از خدا بترسيد و بدانيد او را ملاقات خواهيد كرد و مؤمنان را بشارت ده (۲۲۳)
وَلَا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمَانِكُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَتَتَّقُوا وَتُصْلِحُوا بَيْنَ النَّاسِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ﴿۲۲۴﴾
خدا را دستاويز سوگندهايتان قرار ندهيد كه از نيكى و پرهيزگارى و اصلاح بين مردم خوددارى كنيد كه خداوند شنواى داناست (۲۲۴)
لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَكِنْ يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ ﴿۲۲۵﴾
خداوند به سبب سوگندهاى بيهوده بازخواستتان نخواهد كرد ولى براى آنچه در دل داريد مؤاخذه خواهيد شد، خداوند آمرزندۀ بردبار است (۲۲۵)
لِلَّذِينَ يُؤْلُونَ مِنْ نِسَائِهِمْ تَرَبُّصُ أَرْبَعَةِ أَشْهُرٍ فَإِنْ فَاءُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿۲۲۶﴾
كسانى كه به ترك مباشرت با زنان خود سوگند ياد كنند بايد چهار ماه انتظار بكشند، چنانچه بازگردند خداوند آمرزندۀ مهربان است (۲۲۶)
وَإِنْ عَزَمُوا الطَّلَاقَ فَإِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ﴿۲۲۷﴾
اگر تصميم به جدايى گرفتند، خداوند شنواى داناست (۲۲۷)
وَالْمُطَلَّقَاتُ يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ ثَلَاثَةَ قُرُوءٍ وَلَا يَحِلُّ لَهُنَّ أَنْ يَكْتُمْنَ مَا خَلَقَ اللَّهُ فِي أَرْحَامِهِنَّ إِنْ كُنَّ يُؤْمِنَّ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَبُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِي ذَلِكَ إِنْ أَرَادُوا إِصْلَاحًا وَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَلِلرِّجَالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ﴿۲۲۸﴾
زنان مطلقه بايد به مدت سه پاكى پى در پى در انتظار بمانند اگر به خدا و روز رستاخيز ايمان دارند روا نيست آنچه را خدا در رحمهايشان آفريده است كتمان كنند، در اين مدت اگر شوهرانشان خواستار سازش باشند به رجوع سزاوارترند و براى زنان برابر وظايفى كه بر عهده دارند حقوق شايسته اى قرار داده شده است و مردان بر آنها برترى دارند و خداوند پيروزمند فرزانه است (۲۲۸)
الطَّلَاقُ مَرَّتَانِ فَإِمْسَاكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسَانٍ وَلَا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَيْتُمُوهُنَّ شَيْئًا إِلَّا أَنْ يَخَافَا أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا فِيمَا افْتَدَتْ بِهِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَعْتَدُوهَا وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ ﴿۲۲۹﴾
طلاق دو بار است و از آن پس يا به شايستگى نگاهداشتن يا به نيكى رها كردن و بر شما روا نيست كه آنچه را به آنها داده ايد باز گيريد مگر آن كه هر دو را از ترس ناتوانى از برپاداشتن حدود الهى در ميان باشد و اگر از رعايت نشدن حدود الهى بترسند مانعى ندارد كه زن فديه بدهد اين حدود خداست و از آن تجاوز نكنيد، هر كس از حدود خدا تجاوز كند ستمگر است (۲۲۹)
فَإِنْ طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهُ مِنْ بَعْدُ حَتَّى تَنْكِحَ زَوْجًا غَيْرَهُ فَإِنْ طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَنْ يَتَرَاجَعَا إِنْ ظَنَّا أَنْ يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ وَتِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ يُبَيِّنُهَا لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ ﴿۲۳۰﴾
اگر باز هم زن را طلاق داد، ديگر بر او حلال نيست تا اين كه با شوهرى ديگر ازدواج كند و اگر او زن را طلاق داد، گناهى نيست كه دوباره به همسرى يكديگر درآيند، مشروط بر اين كه يقين داشته باشند كه حدود و مقررات الهى را عمل مى كنند، اين است حدود الهى كه براى آگاهان گفته مى شود (۲۳۰)
وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَلَا تُمْسِكُوهُنَّ ضِرَارًا لِتَعْتَدُوا وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ وَلَا تَتَّخِذُوا آيَاتِ اللَّهِ هُزُوًا وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمَا أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنَ الْكِتَابِ وَالْحِكْمَةِ يَعِظُكُمْ بِهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ﴿۲۳۱﴾
چون زنان را طلاق داديد و زمان عدّۀ آنها به سرآمد يا به شايستگى نگاهشان داريد و يا به طرز پسنديده اى رهايشان كنيد و هرگز به منظور زيان رسانيدن و تعدى كردن نگاهشان نداريد و كسى كه چنين كند به خويشتن ستم كرده است آيات خدا را به استهزاء نگيريد و به خاطر بياوريد نعمت خدا را بر خود و كتاب و حكمتى را كه بر شما نازل كرده است و شما را با آن پند مى دهد از خدا بترسيد و بدانيد كه او بر همه چيز واقف است (۲۳۱)
وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ يَنْكِحْنَ أَزْوَاجَهُنَّ إِذَا تَرَاضَوْا بَيْنَهُمْ بِالْمَعْرُوفِ ذَلِكَ يُوعَظُ بِهِ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكُمْ أَزْكَى لَكُمْ وَأَطْهَرُ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ ﴿۲۳۲﴾
آن گاه كه زنان را طلاق داديد و عدّه شان سرآمد، اگر در ميان آنها تراضى پسنديده برقرار شود، مانع ازدواج با همسرانشان نشويد اين حكم پند دهندۀ كسى است كه به خدا و روز رستاخيز ايمان داشته باشد خدا مى داند اين دستور براى شما پاكتر و پاكيزه تر است و شما نمى دانيد (۲۳۲)
وَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ لِمَنْ أَرَادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ وَعَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ لَا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَهَا لَا تُضَارَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَلَا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذَلِكَ فَإِنْ أَرَادَا فِصَالًا عَنْ تَرَاضٍ مِنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا وَإِنْ أَرَدْتُمْ أَنْ تَسْتَرْضِعُوا أَوْلَادَكُمْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِذَا سَلَّمْتُمْ مَا آتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ﴿۲۳۳﴾
مادران، فرزندان خود را دو سال تمام شير دهند، اين حكم براى كسى است كه بخواهد دوران شيرخوارگى را كامل گرداند و نيز خوراك و پوشاك مادر به طور متعارف به عهدۀ پدر فرزند است هيچ كس بيش از توانش وظيفه ندارد، نه مادر به خاطر فرزندش زيان بيند نه پدر، و بر وارث او نيز چنين است اگر آن دو با رضايت و مشورت يكديگر بخواهند كودك را از شير بگيرند، گناهى بر آنان نيست، اگر اراده كرديد كه براى فرزندان خود دايه بگيريد به شرطى رواست كه حقّ دايه را به طور شايسته اى بدهيد و از خدا بترسيد و بدانيد كه خدا به آنچه مى كنيد آگاه است (۲۳۳)
وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ ﴿۲۳۴﴾
كسانى كه از شما مى ميرند و همسرانشان باقى مى مانند بايد چهار ماه و ده روز عدّه نگهدارند و چون اين مدت به پايان رسيد، بر شما ايرادى نيست كه به شيوه اى شايسته به ارادۀ خود گذران كنند و خدا به آنچه مى كنيد آگاه است (۲۳۴)
وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا عَرَّضْتُمْ بِهِ مِنْ خِطْبَةِ النِّسَاءِ أَوْ أَكْنَنْتُمْ فِي أَنْفُسِكُمْ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ وَلَكِنْ لَا تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلَّا أَنْ تَقُولُوا قَوْلًا مَعْرُوفًا وَلَا تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكَاحِ حَتَّى يَبْلُغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ ﴿۲۳۵﴾
بر شما گناهى نيست كه به كنايه از آن زنان خواستگارى كنيد يا بدون به زبان آوردن، نيت ازدواج را در دل پنهان داريد و آنچه را بعدا به زبان خواهيد آورد فقط خدا بداند، و به طور نهانى با آنها قرار زناشويى نگذاريد مگر اين كه به طرز پسنديده اى اظهار داريد و تا انقضاى عدّه اقدام به عقد نكاح نكنيد و بدانيد كه خدا از نيات درونى شما آگاه است، از خدا بترسيد و بدانيد كه او آمرزندۀ بردبار است (۲۳۵)
لَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ مَا لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً وَمَتِّعُوهُنَّ عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَعَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهُ مَتَاعًا بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُحْسِنِينَ ﴿۲۳۶﴾
اگر زنان را قبل از آميزش جنسى و تعيين مهر طلاق دهيد، گناهى بر شما نيست، ثروتمند به اندازۀ وسعش و تنگدست نيز در خور تواناييش آنها را برخوردار سازد كه اين نيكوكاران را شايسته است (۲۳۶)
وَإِنْ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ وَقَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِيضَةً فَنِصْفُ مَا فَرَضْتُمْ إِلَّا أَنْ يَعْفُونَ أَوْ يَعْفُوَ الَّذِي بِيَدِهِ عُقْدَةُ النِّكَاحِ وَأَنْ تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَلَا تَنْسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ﴿۲۳۷﴾
اگر زنان را قبل از آميزش جنسى طلاق دهيد، در صورتى كه براى آنها مهرى تعيين كرده ايد نصف آن را بپردازيد، مگر اين كه آن زن يا كسى كه اجازۀ پيمان زناشويى به دست اوست آن را ببخشد، اگر شما گذشت كنيد به پرهيزگارى نزديكتر است و گذشت و نيكوكارى را فراموش نكنيد كه خداوند ناظر است به آنچه انجام مى دهيد (۲۳۷)
حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَى وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ ﴿۲۳۸﴾
نمازها و نماز ميانى را پاس داريد و فروتنانه براى خدا به پاخيزيد (۲۳۸)
فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا أَوْ رُكْبَانًا فَإِذَا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ ﴿۲۳۹﴾
و اگر بيمناك بوديد پياده يا سواره به جا آوريد و چون بياسوديد خدا را به ياد آوريد آن سان كه بر شما بياموخت چيزهايى را كه نمى دانستيد (۲۳۹)
وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِيَّةً لِأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِي مَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ﴿۲۴۰﴾
كسانى از شما كه مى ميرند و همسرانى به جا مى گذارند، بايد وصيت كنند كه هزينۀ يك سال آنها را بپردازند و از خانه اخراجشان نكنند، ولى اگر خودشان بيرون روند نسبت به آنچه دربارۀ خود مطابق عرف انجام دهند بر شما گناهى نيست و خداوند توانمندى فرزانه است (۲۴۰)
وَلِلْمُطَلَّقَاتِ مَتَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ ﴿۲۴۱﴾
براى زنان مطلقه هديه اى مناسب به عهدۀ پرهيزگاران است (۲۴۱)
كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ ﴿۲۴۲﴾
خداوند بدين سان آيات خود را باز مى گويد تا بينديشيد (۲۴۲)
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَهُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ اللَّهُ مُوتُوا ثُمَّ أَحْيَاهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ ﴿۲۴۳﴾
آيا آن جمعيت چند هزار نفرى را نديدى كه از ترس مرگ از خانه هاى خود فرار كردند، خدا به آنها گفت بميريد و سپس آنها را زنده كرد، خداوند نسبت به بندگانش احسان مى كند ولى بيشتر مردم شاكر نيستند (۲۴۳)
وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ﴿۲۴۴﴾
در راه خدا پيكار كنيد و بدانيد كه خداوند شنواى داناست (۲۴۴)
مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَاعِفَهُ لَهُ أَضْعَافًا كَثِيرَةً وَاللَّهُ يَقْبِضُ وَيَبْسُطُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ ﴿۲۴۵﴾
كيست كه خدا را وام دهد وامى نيكو تا خدا برايش دو چندان و چندين برابر كند، خداست كه تنگنا و همچنين گشايش به وجود مى آورد، همه به سوى او باز مى گرديد (۲۴۵)
أَلَمْ تَرَ إِلَى الْمَلَإِ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ مِنْ بَعْدِ مُوسَى إِذْ قَالُوا لِنَبِيٍّ لَهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِكًا نُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ هَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ أَلَّا تُقَاتِلُوا قَالُوا وَمَا لَنَا أَلَّا نُقَاتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَقَدْ أُخْرِجْنَا مِنْ دِيَارِنَا وَأَبْنَائِنَا فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ تَوَلَّوْا إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ ﴿۲۴۶﴾
آيا آن گروه از بنى اسرائيل را نديدى كه بعد از موسى به پيامبرشان گفتند: «فرماندهى براى ما انتخاب كن تا در راه خدا پيكار كنيم » گفت: «مبادا اگر براى شما جنگ مقرر شود، پيكار نكنيد؟» گفتند: «چرا در راه خدا جنگ نكنيم در حالى كه از ديارمان و فرزندانمان رانده شده ايم » چون فرمان جنگ صادر شد جز عدۀ كمى همه سرپيچى كردند، خداوند به ستمگران واقف است (۲۴۶)
وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوتَ مَلِكًا قَالُوا أَنَّى يَكُونُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَلَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِنَ الْمَالِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ وَاللَّهُ يُؤْتِي مُلْكَهُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ ﴿۲۴۷﴾
پيامبرشان به آنها گفت: «خداوند طالوت را براى زمامدارى شما برانگيخته است » گفتند: «چطور او بر ما حكومت داشته باشد و حال اين كه ما از او به زمامدارى شايسته تريم و ثروت چندانى هم ندارد » گفت: «خداوند او را بر شما برگزيده و به دانش و توان او بيفزوده است » خداوند ملك خويش را به هر كس بخواهد مى بخشد، خداوند گشايشگرى داناست (۲۴۷)
وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِمَّا تَرَكَ آلُ مُوسَى وَآلُ هَارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلَائِكَةُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ﴿۲۴۸﴾
پيامبرشان به آنها گفت: «نشانۀ فرمانروايى او آن است كه تابوتى برايتان مى آيد كه فرشتگان حملش مى كنند، در آن تابوت از سوى پروردگارتان آرامش و همچنين يادگارهايى از خاندان موسى و هارون است، در آن نشانه اى براى شماست اگر ايمان داشته باشيد » (۲۴۸)
فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوتُ بِالْجُنُودِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُمْ بِنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَمَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي إِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ فَلَمَّا جَاوَزَهُ هُوَ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ قَالُوا لَا طَاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالَ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلَاقُو اللَّهِ كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ وَاللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ ﴿۲۴۹﴾
هنگامى كه طالوت سپاهيان خود را بيرون برد، گفت: «خداوند شما را به رودخانه اى آزمايش مى كند، هر كس كه از آب آن بنوشد از من نيست و هر كس از آن ننوشد يا فقط كفى بنوشد از من است » همگى جز معدودى از آن آب نوشيدند، و هنگامى كه او و مؤمنانى كه همراهش بودند از رود گذشتند، گفتند: «امروز ما تاب رويارويى با جالوت و لشكريانش را نداريم » آنهايى كه يقين داشتند خدا را ملاقات خواهند كرد گفتند: «بسا گروهى اندك كه به خواست خدا بر گروهى بسيار چيره شدند كه خداوند با پايداران است » (۲۴۹)
وَلَمَّا بَرَزُوا لِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالُوا رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ ﴿۲۵۰﴾
چون در برابر جالوت و سپاهش قرار گرفتند، گفتند: «پروردگارا! به ما تاب و توان ببخش و گامهاى ما را استوار گردان و بر كافران پيروزمان بدار » (۲۵۰)
فَهَزَمُوهُمْ بِإِذْنِ اللَّهِ وَقَتَلَ دَاوُودُ جَالُوتَ وَآتَاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَهُ مِمَّا يَشَاءُ وَلَوْلَا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَفَسَدَتِ الْأَرْضُ وَلَكِنَّ اللَّهَ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْعَالَمِينَ ﴿۲۵۱﴾
پس به خواست خدا آنان را درهم شكستند و داوود جالوت را كشت و خدا فرمانروايى و فرزانگى را به او عطا فرمود و آنچه مى خواست به او تعليم داد، و اگر خدا مردمى را به دست مردمى ديگر پس نراند زمين تباه گردد، ولى خداوند بر جهانيان دهش دارد (۲۵۱)
تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ وَإِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ ﴿۲۵۲﴾
اين است آيات الهى كه به حق بر تو مى خوانيم و بى ترديد تو از فرستادگانى (۲۵۲)
تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجَاتٍ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلَ الَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَلَكِنِ اخْتَلَفُوا فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ وَمِنْهُمْ مَنْ كَفَرَ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلُوا وَلَكِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ مَا يُرِيدُ ﴿۲۵۳﴾
ما برخى از اين فرستادگان را بر بعضى ديگر برترى داديم در ميان آنها كسى بود كه خدا با او سخن گفت و بعضى را درجاتى برتر داد به عيسى پسر مريم معجزه ها داديم و او را به روح القدس يارى كرديم، و اگر خدا مى خواست كسانى كه بعد از آنها بودند با وجود دلايل واضحى كه برايشان آمده بود با يكديگر نبرد نمى كردند ولى آنان اختلاف كردند، بعضى ايمان آوردند و برخى كافر شدند، و اگر خدا مى خواست با هم پيكار نمى كردند ولى خداوند آنچه را اراده كند انجام مى دهد (۲۵۳)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لَا بَيْعٌ فِيهِ وَلَا خُلَّةٌ وَلَا شَفَاعَةٌ وَالْكَافِرُونَ هُمُ الظَّالِمُونَ ﴿۲۵۴﴾
اى مؤمنان از آنچه به شما روزى داده ايم انفاق كنيد، پيش از آن كه روزى فرا رسد كه نه خريد و فروشى در آن است و نه دوستى و نه شفاعت، و كافران ستمكارند (۲۵۴)
اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ ﴿۲۵۵﴾
خدا يكتاست و جز او معبودى نيست، زندۀ پاينده است، نه غنودگى دارد و نه خوابش در مى ربايد، آنچه در آسمانها و زمين است از آن اوست، كيست كه در پيشگاهش جز به فرمان او شفاعت كند، از حال و آينده شان با خبر است و جز به مقدارى كه بخواهد كسى از دانش او آگاه نمى شود، حكومت او آسمانها و زمين را در بر گرفته است و نگاهدارى آنها برايش دشوار نيست، او بلند پايه اى بزرگوار است (۲۵۵)
لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى لَا انْفِصَامَ لَهَا وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ﴿۲۵۶﴾
اكراهى در دين نيست، كه آشكار كننده راه از بيراهه است، كسى كه طاغوت را منكر شود و به خدا ايمان آورد، به دستاويز محكمى چنگ زده است كه گسستن در آن نيست و خداوند شنواى داناست (۲۵۶)
اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِيَاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَاتِ أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿۲۵۷﴾
خدا ياور مؤمنان است و آنها را از تاريكى به روشنايى مى برد ولى طاغوت ياور كافران است و آنها را از روشنايى به تاريكى مى برد آنان جاودانه در آتشند (۲۵۷)
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِي حَاجَّ إِبْرَاهِيمَ فِي رَبِّهِ أَنْ آتَاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ إِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّيَ الَّذِي يُحْيِي وَيُمِيتُ قَالَ أَنَا أُحْيِي وَأُمِيتُ قَالَ إِبْرَاهِيمُ فَإِنَّ اللَّهَ يَأْتِي بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِهَا مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِي كَفَرَ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ﴿۲۵۸﴾
آيا كسى را كه خدا به او فرمانروايى داده بود نديدى كه با ابراهيم دربارۀ پروردگارش محاجه مى كرد؟ آن گاه كه ابراهيم گفت: «پروردگار من است كه زنده مى كند و مى ميراند » او گفت: «من نيز زنده مى كنم و مى ميرانم » ابراهيم گفت: «خداوند خورشيد را از مشرق برمى آورد تو از مغرب برآر » مرد كافر مبهوت ماند خداوند ستمگران را هدايت نمى كند (۲۵۸)
أَوْ كَالَّذِي مَرَّ عَلَى قَرْيَةٍ وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا قَالَ أَنَّى يُحْيِي هَذِهِ اللَّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا فَأَمَاتَهُ اللَّهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ قَالَ لَبِثْتُ يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قَالَ بَلْ لَبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ فَانْظُرْ إِلَى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ وَانْظُرْ إِلَى حِمَارِكَ وَلِنَجْعَلَكَ آيَةً لِلنَّاسِ وَانْظُرْ إِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوهَا لَحْمًا فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ قَالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ﴿۲۵۹﴾
يا مانند آن كس كه بر ويرانكده اى گذر كرد و گفت: خدا چگونه اينان را پس از مرگشان زنده مى كند خداوند او را ميراند و پس از صد سال زنده اش كرد و به او فرمود: «چند وقت درنگ داشتى ؟» گفت: «روزى يا پاره اى از روز » فرمود: «نه! يكصد سال درنگ داشتى، به خوردنى و نوشيدنى خود بنگر كه تغييرى نكرده است، به الاغت نگاه كن! تو را عبرتى براى مردم قرار دهيم، به استخوانها بنگر چگونه پيوندشان مى دهيم و با گوشت مى پوشانيم » همين كه براى او روشن شد، گفت: «مى دانم كه خدا بر هر چيز تواناست » (۲۵۹)
وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِي الْمَوْتَى قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِنْ قَالَ بَلَى وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي قَالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلَى كُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءًا ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتِينَكَ سَعْيًا وَاعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ﴿۲۶۰﴾
ابراهيم گفت: «پروردگارا! به من نشان بده چگونه مردگان را زنده مى كنى ؟» فرمود: «مگر ايمان نياورده اى ؟» گفت: «چرا، ولى مى خواهم آسوده خاطر شوم » فرمود: «چهار پرنده را بگير و آنها را پاره پاره كن و هر قسمت را بر كوهى بگذار پس آن گاه آنها را بخوان، شتابان نزد تو خواهند آمد، بدان خداوند توانمندى فرزانه است » (۲۶۰)
مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَاللَّهُ يُضَاعِفُ لِمَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ ﴿۲۶۱﴾
مثل كسانى كه اموال خود را در راه خدا انفاق مى كنند، همچون دانه اى است كه هفت خوشه بروياند و در هر خوشه يكصد دانه باشد خداوند آن را براى هر كس كه بخواهد چند برابر مى كند، خداوند گشايشگرى داناست (۲۶۱)
الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لَا يُتْبِعُونَ مَا أَنْفَقُوا مَنًّا وَلَا أَذًى لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ ﴿۲۶۲﴾
آنان كه اموال خود را در راه خدا انفاق مى كنند و انفاقشان با منت و يا آزارى همراه نيست، براى آنها نزد پروردگارشان پاداشى است، نه ترسى بر آنهاست و نه اندوهناك مى شوند (۲۶۲)
قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَمَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُهَا أَذًى وَاللَّهُ غَنِيٌّ حَلِيمٌ ﴿۲۶۳﴾
زبان خوش و مدارا، از صدقه اى كه آزارى در پى داشته باشد بهتر است، خداوند بى نياز بردبار است (۲۶۳)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالْأَذَى كَالَّذِي يُنْفِقُ مَالَهُ رِئَاءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَيْهِ تُرَابٌ فَأَصَابَهُ وَابِلٌ فَتَرَكَهُ صَلْدًا لَا يَقْدِرُونَ عَلَى شَيْءٍ مِمَّا كَسَبُوا وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ ﴿۲۶۴﴾
اى مؤمنان! بخششهاى خود را با منت و آزار باطل نكنيد، مثل كسى كه مال خود را براى خودنمايى انفاق مى كند و به خدا و روز قيامت ايمان ندارد مثل او مثل تخته سنگى است كه بر آن خاكى باشد و بر آن بارانى تند ببارد و جز سنگ سخت به جا نگذارد آنان از كارى كه كرده اند سودى نمى برند و خدا كافران را هدايت نمى كند (۲۶۴)
وَمَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَتَثْبِيتًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍ بِرَبْوَةٍ أَصَابَهَا وَابِلٌ فَآتَتْ أُكُلَهَا ضِعْفَيْنِ فَإِنْ لَمْ يُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ﴿۲۶۵﴾
مثل كسانى كه اموال خود را براى خشنودى خدا و آرامش درونى خود انفاق مى كنند، مانند باغى است به زمينى بارور كه بارانى تند بر آن ببارد، و ميوه اش دو چندان شود كه اگر باران تند نيز نبارد، نم بارانى هم كافى است، خداوند به آنچه انجام مى دهيد بيناست (۲۶۵)
أَيَوَدُّ أَحَدُكُمْ أَنْ تَكُونَ لَهُ جَنَّةٌ مِنْ نَخِيلٍ وَأَعْنَابٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ لَهُ فِيهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَأَصَابَهُ الْكِبَرُ وَلَهُ ذُرِّيَّةٌ ضُعَفَاءُ فَأَصَابَهَا إِعْصَارٌ فِيهِ نَارٌ فَاحْتَرَقَتْ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ ﴿۲۶۶﴾
آيا كسى از شما مى خواهد باغى از درختان خرما و انگور داشته باشد كه جويها در آن جارى باشد و هر گونه ميوه اى در آن باشد و پيريش فرا رسد و فرزندانى ناتوان داشته باشد، آن گاه آتش بادى بوزد و آن را بسوزاند خداوند اين چنين آيات خود را آشكار مى كند تا به خود آييد (۲۶۶)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ وَمِمَّا أَخْرَجْنَا لَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَلَا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَلَسْتُمْ بِآخِذِيهِ إِلَّا أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٌ ﴿۲۶۷﴾
اى مؤمنان از بهينۀ آنچه گرد آورده ايد و آنچه برايتان از زمين رويانده ايم انفاق كنيد و پليد آن را كه خودتان جز به اكراه نمى پذيريد براى انفاق در نظر نگيريد و بدانيد كه خدا بى نياز ستوده است (۲۶۷)
الشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاءِ وَاللَّهُ يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَفَضْلًا وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ ﴿۲۶۸﴾
شيطان وعدۀ تهيدستى به شما مى دهد و به زشتيها وا مى دارد، ولى خداوند به آمرزش و فزونى نويدتان مى دهد كه خداوند گشايشگرى داناست (۲۶۸)
يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرًا كَثِيرًا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُو الْأَلْبَابِ ﴿۲۶۹﴾
هر كه را بخواهد فرزانگى دهد و آن كس كه فرزانگى يابد نكويى بسيار يافته است و جز خردمندان پند نگيرند (۲۶۹)
وَمَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ نَفَقَةٍ أَوْ نَذَرْتُمْ مِنْ نَذْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُهُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصَارٍ ﴿۲۷۰﴾
خداوند بر انفاق و نذر كرده هايتان آگاه است و ستمكاران را ياورى نيست (۲۷۰)
إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقَاتِ فَنِعِمَّا هِيَ وَإِنْ تُخْفُوهَا وَتُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَيُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِنْ سَيِّئَاتِكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ ﴿۲۷۱﴾
اگر آشكارا صدقه دهيد نيكوست و اگر در نهان به تهيدستان دهيد برايتان بهتر است و بخشى از گناهانتان را مى زدايد و خداوند به كردارتان آگاه است (۲۷۱)
لَيْسَ عَلَيْكَ هُدَاهُمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلِأَنْفُسِكُمْ وَمَا تُنْفِقُونَ إِلَّا ابْتِغَاءَ وَجْهِ اللَّهِ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تُظْلَمُونَ ﴿۲۷۲﴾
مسئوليت هدايت آنها بر تو نيست، خداوند هر كه را بخواهد هدايت مى كند و انفاق كردن از اموال به سود خودتان است و جز براى رضاى خدا انفاق نكنيد و جزاى هر مالى كه ببخشيد به شما باز مى گردد و ستمى بر شما نخواهد رفت (۲۷۲)
لِلْفُقَرَاءِ الَّذِينَ أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْبًا فِي الْأَرْضِ يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِيَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُمْ بِسِيمَاهُمْ لَا يَسْأَلُونَ النَّاسَ إِلْحَافًا وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ ﴿۲۷۳﴾
صدقه از آن نيازمندانى است كه در راه خدا از كار مانده اند و از رفتن ناتوانند، ناآشنايان بى نيازشان مى پندارند، ولى آنها را به رخسار مى شناسى كه هرگز با اصرار از مردم درخواست نمى كنند و هر مالى كه ببخشيد خداوند از آن آگاه است (۲۷۳)
الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ ﴿۲۷۴﴾
آنان كه شب و روز اموال خود را پنهان و آشكار انفاق مى كنند پاداششان نزد پروردگارشان است، نه بيمناك مى شوند و نه اندوهناك (۲۷۴)
الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبَا لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الْمَسِّ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبَا وَأَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا فَمَنْ جَاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانْتَهَى فَلَهُ مَا سَلَفَ وَأَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ وَمَنْ عَادَ فَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿۲۷۵﴾
رباخواران برنمى خيزند مگر چونان كسى كه وسوسۀ شيطان او را ديوانه كرده باشد، اين به كيفر آن است كه گفتند «داد و ستد مانند رباست » خدا داد و ستد را حلال و ربا را حرام كرده است اگر كسى هشدار الهى را دريابد و خوددارى كند سودهاى فراهم آمدۀ در گذشته از آن اوست و كارش با خداست، و آنان كه تكرار كنند از دوزخيانند و در آن جاودان بمانند (۲۷۵)
يَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبَا وَيُرْبِي الصَّدَقَاتِ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ كَفَّارٍ أَثِيمٍ ﴿۲۷۶﴾
خداوند ربا را ناچيز مى گرداند و صدقات را فزونى مى بخشد، و هيچ ناسپاس گنهكارى را دوست نمى دارد (۲۷۶)
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ ﴿۲۷۷﴾
ايمان آوردگانى كه كارهاى شايسته كرده اند و نماز خوانده اند و زكات داده اند، نزد پروردگارشان پاداشى دارند، نه بيمى بر آنهاست و نه اندوهناك شوند (۲۷۷)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَذَرُوا مَا بَقِيَ مِنَ الرِّبَا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ﴿۲۷۸﴾
اى مؤمنان از خدا بترسيد و اگر ايمان داريد، باقى مانده هاى ربا را واگذاريد (۲۷۸)
فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَإِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُءُوسُ أَمْوَالِكُمْ لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ ﴿۲۷۹﴾
اگر نكرديد بدانيد كه به جنگ خدا و رسولش برخاسته ايد اگر توبه كنيد اصل سرمايه از آن شما خواهد بود، نه ستمكاره باشيد و نه ستمكش (۲۷۹)
وَإِنْ كَانَ ذُو عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ إِلَى مَيْسَرَةٍ وَأَنْ تَصَدَّقُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿۲۸۰﴾
تنگدست را بايد مهلت داد تا گشاده دست شود و اگر بر او ببخشيد پسنديده تر است اگر بدانيد (۲۸۰)
وَاتَّقُوا يَوْمًا تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللَّهِ ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ ﴿۲۸۱﴾
از روزى كه به سوى خدا باز مى گرديد بترسيد كه به هر كس جزاى آنچه كرده است داده مى شود و به آنها ستم نخواهد شد (۲۸۱)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَدَايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى فَاكْتُبُوهُ وَلْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كَاتِبٌ بِالْعَدْلِ وَلَا يَأْبَ كَاتِبٌ أَنْ يَكْتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ اللَّهُ فَلْيَكْتُبْ وَلْيُمْلِلِ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ وَلْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَلَا يَبْخَسْ مِنْهُ شَيْئًا فَإِنْ كَانَ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ سَفِيهًا أَوْ ضَعِيفًا أَوْ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يُمِلَّ هُوَ فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهُ بِالْعَدْلِ وَاسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ مِنْ رِجَالِكُمْ فَإِنْ لَمْ يَكُونَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَاءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْدَاهُمَا فَتُذَكِّرَ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَى وَلَا يَأْبَ الشُّهَدَاءُ إِذَا مَا دُعُوا وَلَا تَسْأَمُوا أَنْ تَكْتُبُوهُ صَغِيرًا أَوْ كَبِيرًا إِلَى أَجَلِهِ ذَلِكُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ وَأَقْوَمُ لِلشَّهَادَةِ وَأَدْنَى أَلَّا تَرْتَابُوا إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِيرُونَهَا بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَلَّا تَكْتُبُوهَا وَأَشْهِدُوا إِذَا تَبَايَعْتُمْ وَلَا يُضَارَّ كَاتِبٌ وَلَا شَهِيدٌ وَإِنْ تَفْعَلُوا فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَيُعَلِّمُكُمُ اللَّهُ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ﴿۲۸۲﴾
اى مؤمنان هنگامى كه وام مدت دارى به يكديگر مى دهيد آن را بنويسيد و نويسنده بايد دادگرانه در ميان شما بنويسد نويسنده نبايد در نوشتن از آنچه خدا به او آموخته است خوددارى كند و مديون بايد املا كند و از خدا بترسد و چيزى را فرو نگذارد و اگر مديون سفيه يا صغير بود يا املا كردن نمى دانست، بايد سرپرست او با رعايت عدالت املا كند و دو شاهد مرد به شهادت بگيريد و اگر دو مرد نبود، يك مرد و دو زن از كسانى كه مورد رضايت و اطمينان است انتخاب كنيد تا اگر يكى فراموش كرد، ديگرى به يادش آورد و هنگامى كه شهود را دعوت كنند خوددارى آنها جايز نيست و از نوشتن وام كوچك يا بزرگ مدت دار دلگير نبايد شد كه در پيشگاه خدا اين به عدالت نزديكتر و براى شهادت سر راست تر و براى جلوگيرى از شبهه و شك بهتر است مگر اين كه بده بستان نقدى باشد كه ميان شما دست به دست شود در اين صورت بر شما گناهى نيست كه آن را ننويسيد، هنگامى كه بده بستان مى كنيد در آن گواه بگيريد و نبايد به نويسنده و گواه زيانى برسد كه اگر چنين كنيد از فرمان پروردگار عدول كرده ايد از خدا بترسيد، خدا به شما آموزش مى دهد و بر هر چيز داناست (۲۸۲)
وَإِنْ كُنْتُمْ عَلَى سَفَرٍ وَلَمْ تَجِدُوا كَاتِبًا فَرِهَانٌ مَقْبُوضَةٌ فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضًا فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمَانَتَهُ وَلْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَلَا تَكْتُمُوا الشَّهَادَةَ وَمَنْ يَكْتُمْهَا فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ ﴿۲۸۳﴾
اگر در سفر بوديد و نويسنده اى نيافتيد بايد گرويى بگيريد و اگر به يكديگر اطمينان داشته باشيد بايد كسى كه امين واقع شده است امانت را باز دهد و از خدا پروردگارش بترسد، و شهادت را كتمان نكنيد، هر كس آن را كتمان كند، به دل گناهكار است و خدا بدانچه مى كنيد داناست (۲۸۳)
لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ﴿۲۸۴﴾
آنچه در آسمانها و زمين است از آن خداست و اگر مكنونات خويش را آشكار يا پنهان كنيد خداوند آن را در حسابتان منظور مى كند و هر كس را بخواهد مى بخشد و هر كه را بخواهد مجازات مى كند و خدا بر هر چيز تواناست (۲۸۴)
آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ ﴿۲۸۵﴾
پيامبر به نازل شده هاى از جانب پروردگارش ايمان آورده و مؤمنان نيز همگى به خدا و فرشتگان و كتابها و فرستادگانش ايمان آورده اند ما در ميان پيامبران او فرق نمى گذاريم گفتند: شنيديم و گردن نهاديم پروردگارا، آمرزش تو را خواستاريم و بازگشت به سوى توست (۲۸۵)
لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ ﴿۲۸۶﴾
خدا هيچ كس را جز به اندازۀ توانش فرمان ندهد هر آنچه نيكى انجام دهد براى خود انجام داده است و نيز آنچه بدى انجام داد به زيان خود كرده است پروردگارا! اگر غفلتى رفت، يا خطا كرديم ما را مؤاخذه مكن پروردگارا! تكليف سنگينى بر ما قرار مده آن چنان كه بر پيشينيان قرار دادى پروردگارا! آنچه را كه طاقت تحمل آن را نداريم بر ما مقرر مدار و آثار گناه را از ما بشوى و ما را ببخش و در رحمت خود قرار ده، تو ولى نعمت مايى، پس ما را بر گروه كافران پيروز بگردان (۲۸۶)
